Connect with us

Education

አበባው አያሌው ስለ ‹ኢትዮጵያዊው ሱራፊ›

Published

on

አበባው አያሌው ስለ ‹ኢትዮጵያዊው ሱራፊ›

የኢትዮጵያን ታሪክ ለመመርመር ለማወቅና ለመጻፍ በየዘመናቱ በጹሑፍ ተከትበው ከሚገኙ ምንጮች ገድላት (hagiographies) ዋነኞቹ ናቸው፡፡

ከጥቂት የውጭ ሀገር እና የሀገር ውስጥ የታሪክ ተመራማሪዎችና ጸሐፍት በስተቀር እነዚህን ገድላት በጥንቃቄና በሚገባቸው መጠን መርምረው የታሪክ ግብአት ያደረጉ ሊያደርጉም የደፈሩ የሉም፡፡

ለዚህም ዋናው ምክንያት የተጻፉበትን ቋንቋ (ግእዝ) በሚገባ አለማወቅና ቋንቋውን ቢያውቁትም በተጻፈበት ዘመን ማኅበራዊ ባህላዊ ሃይማኖታዊና ፖለቲካዊ እውነታ መተርጎምና መረዳት አእምሮን የሚፈትን ከባድ ሥራ በመሆኑ ነው፡፡

የአቡነ ተክለ ሃይማኖት ገድል በኢትዮጵያ ካሉ ገድላት ከተጻፈበት ዘመን አኳያና በይዘቱ የኢትዮጵያን ታሪክ ለመረዳት የጎላ ሥፍራ አለው፡፡ ሙሐዘ ጥበባት ዳንኤል ክብረት በ15ኛው ክ/ዘመን መጀመሪያ ግማሽ በእጨጌ ዮሐንስ ከማ የተጻፈውን የአቡነ ተክለ

ሃይማኖት ገድል መነሻ በማድረግ እንደየዘመኑ ሃይማኖታዊ ማኅበራዊና ፖለቲካዊ ሁኔታ በገድሉ ላይ የተጨመሩትን ጉዳዮች ታሪካዊ ትርጓሜ (interpretation) እየሰጠ ግሩም በሆነ መንገድ አቅርቦታል፡፡

በኢትዮጵያ ክርስትናና ፖለቲካ የአቡነ ተክለሃይማኖት እና የደብረ ሊባኖስ ሚና ምን እንደነበርና እንደሆነ ከገድሉ የሚመነጩ ታሪኮችን እየተነተነ ከደብረ አስቦ እስከ ደብረ ቢዘን’ ከጎንደር አዘዞ እስከ አዲስ አበባ ያስረዳል፡፡ ለታሪክ ተማሪዎችና ተመራማሪዎችም ገድሉን በአግባቡ የሚረዱበትን ሃይማኖታዊ አንድምታ እንዲሁም የፖለቲካ ጂኦግራፊ አስቀምጧል፡፡

ከገድሉ ውጭ ያሉ ተጓዳኝ የታሪክ ምንጮችን በማጣቀስም ብያኔ ይሰጣል፡፡ የዳንኤል ‹ኢትዮጵያዊው ሡራፊ› መጽሐፍ፣ ገድል በሚገባው መንገድና በሰላ አእምሮ ሲመረምርና ሲጠና የሃይማኖት ብቻ ሳይሆን ምን ያህል የፖለቲካ፣ የባህልና ማኅበራዊ ታሪክ እንደያዘ ሁነኛ ማሳያ ነው፡፡

አበባው አያሌ (ረዳት ፕሮፌሰር)

Trending

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close