Connect with us

Politics

የሰሜን ኮሪያና አሜሪካ ጉዳይ

Published

on

የሰሜን ኮሪያና አሜሪካ ጉዳይ

የፖለቲካ ተንታኞች ሰሜን ኮሪያ በሚቀጥሉት ሁለትና ሦስት ዓመታት አሜሪካንን በተምዘግዛጊ ሚሳይልዋ የማጥቃት ተግባሯን ልትቀጥልበት እንደምትችል ይገምታሉ፡፡ የሰሜን ኮሪያው ኪም ጆንግ ኡን አስተዳደር በስልጣን ላይ እስካለ ድረስ ፖለቲካዊ መፍትሔ ካልተበጀለት አህጉር ተሻጋሪ የባላስቲክ ሚሳይል የመልቀቅ ተግባሩ እንደሚቀጥልበት በሩሲያ ውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር የደህንነት ዘርፍ ሐላፊ ሚካይል ኡልያኖቭ ይናገራሉ፡፡

ሚሳይል የማምረት ፕሮግራም ፍጹም መቆም የሚገባው ሲሆን በአሜሪካና ሌሎች አገራት የሚጣሉ ማዕቀቦች ግን ለአራት ወይም አምስት ዓመታት ብቻ ሊቆዩ እንደሚችሉ ሐላፊው ይጠቅሳሉ፡፡ ሩሲያና አሜሪካ ሊያቀራርባቸው የሚችል ጉዳይ ቢኖር የሰሜን ኮሪያ የኒኩሌር ሁኔታ ሲሆን ይህም እንደ አሜሪካ ሩሲያም የሰሜን ኮሪያ የኒኩሌር ሐይል ፍጹም አትደግፈውም ብለዋል፡፡ ሩሲያና ቻይና ሁኔታውን ለማብረድ ለተወሰኑ ወራቶች ሰሜን ኮሪያ የሚሳይል ሙከራ እንድታስቆም እንዲሁም አሜሪካና ደቡብ ኮሪያ በጋራ የሚያደርጉትን ወታደራዊ ልምምድ በመግታት የመደራደሩ ተግባር ዳግም እንዲጀመር ጥሪ ማድረጋቸውን ሐላፊው ጠቁመዋል፡፡
በዚህ ጉዳይ አሜሪካ ለቀረበው የማደራደሪያ ሐሳብ አለመቀበልዋ እና የሰሜን ኮሪያ ህጋዊ ያልሆነው የኒኩሌር ሙከራ ተግባሯ መቀጠልም ተመሳሳይ ናቸው፡፡ አሜሪካ በሰሜን ኮሪያ ላይ ማዕቀቦችን በመጣል ልትተናኮል ትፈልጋለች፡፡ በዚህም የአሜሪካ ፕሬዚዳንት ከአቻቸው የሩሲያው ፕሬዚዳንት ጋር በቬትናም የኤስያ ፓስፊክ ኢኮኖሚክ ትብብር ጉባኤ አጀንዳ ላይ ይመክራሉ፡፡

ነገሩን ለማብረድ ያክል ሰሞኑን በደቡብ ኮሪያ ጉብኝት በማድረግ ላይ ያሉት የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ የፕዮንግያንግ አስተዳደር የኒኩሌር ፕሮግራሙ ጉዳይ በጠረጴዛ ዙሪያ መፈታት እንዳለበት ተናግረዋል፡፡ ፕሬዚዳንቱ በጉዳዩ ላይ የተወሰነ እንቅስቃሴ ቢያደርጉም በቀጥታ ከሰሜን ኮሪያ ጋር ንግግር ለማድረግ ግን አልፈለጉም፡፡ አሜሪካ ዝግጁ ናት ማለታቸው ግን ሙሉ ወታደራዊ አቅማቸውን መጠቀም ትችላለች ለማለት መሆኑም ተንታኞች ይገልጻሉ፡፡

ሰሜን ኮሪያ በበኩልዋ፤ የኒኩሌር ፕሮግራሟ በአሜሪካ ለሚፈጸምባት ስርዓቱን የመጣል ትንኮሳ ለመከላከል እንደምትጠቀምበት ትገልጻለች፡፡ በቻይናና ሩሲያ የቀረበላት የድርድር ጉዳይም የመቀበል ወይም ያለመቀበል ምላሽ ሳትሰጥ መቅረቷ ኡልያኖቭ ጠቁመዋል፡፡ በጉዳዩ ምላሽ አለመስጠቷም የሚመጣውን ነገር እንደ አመጣጡ ለመፍታት ዝግጁ መሆኗን የሚያመላክት ነው፡፡

READ  መድረክ እና ሰማያዊ ፓርቲ ከኢህአዴግ ጋር እንወያያለን ብለዋል

ሰሜን ኮሪያ ባለፈው መስከረም ወር ባደረገችው ስድሰተኛው የኒኩሌር ሙከራ ተከትሎ ውጥረቱ እየተባባሰ መምጣቱ ይታወቃል፡፡ ሙከራው አሜሪካን በስጋት ውስጥ ያስገባ መሆኑ ፕሬዚዳንቱ ተናግረው ነበር፡፡ በተመሳሳይ ባለፈው ወር የፒዮንግያንግ ግዛትን የጎበኙ የሩሲያው የህግ ባለሙያ ሰሜን ኮሪያ ምዕራባዊ የአሜሪካ ድንበር መድረስ የሚችል የኒኩሌር ሃይል ለማስወንጨፍ በእቅድ ላይ መሆኗን መስማታቸውን አጋልጠው ነበር፡፡

በሌላ በኩል በሰሞኑ የፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ የኤስያ አገራት ጉብኝታቸው አምባገነኑ የሰሜን ኮሪያ ፕሬዚዳንት አገሪቱን ወደ ምድራዊት ሲኦል የቀየረ መሪ በመሆኑ ዓለም ድጋፍ እንዳታደርግበት ጥሪ አድርገዋል፡፡ ትራምፕ በተለይ ቻይናና ሩሲያን ጨምሮ ሌሎች የሚመለከታቸው አገራት ማንኛውም የድጋፍ፣ አቅርቦትና ተቀባይነት ለኪም አመራር ማቆም እንዳለባቸው ጠቁመዋል፡፡

ፕሬዚዳንት ትራምፕ በደቡብ ኮሪያ ፓርላማ ላይ በሰሜን ኮሪያ የኒኩሌር ትንኮሳ ዙሪያ ንግግር ያደረጉ ሲሆን፤ ማነኛውም ሀገር ለሰሜን ኮሪያ ድጋፍ ማድረግ እንደሌለበት አስገንዝበዋል፡፡ ጊዜ በወሰደን ቁጥር አደጋው ይበልጥ እየከፋ እንዲሁም አማራጮች ይበልጥ እየተባባሱ ይመጣሉ በማለት ተናግረዋል፡፡ ይህን አደጋ ለመከላከል ወይም ለመቀበል ደግሞ ሀገራት የራሳቸው ትክክለኛው የመቀበልና ያለመቀበል መብት ይሆናል ብለዋል፡፡

ከዚህ በመነሳት ተንታኞች የትራምፕ የኤስያ ጉብኝት ዋና ዓላማው ሀገራት በሰሜን ኮሪያ ላይ እንዲነሱ ለመቀስቀስ ነው በማለት ይገልጹታል፡፡ በቻይና ያደረጉት ጉብኝት ታሪካዊ መሆኑ በመጠቆም የትራምፕ እንቅስቃሴ የሰሜን ኮሪያ የኒኩሌር ፕሮግራም በውይይት ለመፍታት ከማቀራረብ ይልቅ ቁጣን የሚያስከትል እሳት የሚጭር ብለው የሚተቹም አልጠፉም፡፡ የትራምፕ አቋም ሰሜን ኮሪያ ጠብ ጫሪነቷን፣ የባሊስትክ ሚሳይል ማልማት ተግባሯን ካቆመች እንዲሁም ከኒኩሌር ሃይል ሙሉ በሙሉ ነጻ ከሆነች የተሻለች ሀገር ለማድረግ የሚያስችል መንገድ እንደሚያበጁላትም ተናግረዋል፡፡

READ  የጋምቢያ ተመራጩ ፕሬዚዳንት አዳማ ባሮ ሐሙስ ቃለ መሃላ ይፈፅማሉ

አሁንም ፕሬዚዳንት ትራምፕ በኪም ላይ የማስጠንቀቂያ አዘል ንግግራቸውን ያስተላለፉ ሲሆን ሰላም በኃይል ማረጋገጥ እንደሚፈልጉ እንዲሁም ደቡብ ኮሪያን ለመደገፍ የሚያስችል ጠንካራ ማረጋገጫ መስጠታቸውን ይገልጻሉ፡፡ አሜሪካ ወይም አጋሮቿ አንዳችም ጥቃት ሊደርስባቸው አንደማይፈልጉ የተናገሩት ፕሬዚዳንቱ፤ የአሜሪካ ከተሞች አንዳችም ጥቃት ሊደርስባቸው እንደማይገባ ለዚህም ህዝባቸው ስጋት እንዳይገባው አስረግጠው ተናግረዋል፡፡

የፕሬዚዳንቱ ንግግር በተለይ በተወሰኑ አናሳዎች ወይም አክብሮት የተነፈጉ የኪም አስተዳደር ፖሊሲዎች በማብጠልጠል የሰሜን ኮሪያ ህዝብ የዚህ ሰለባ መሆኑን ጠቅሰዋል፡፡ ፕሬዚዳንቱ እንደሚታወቀው ንግግራቸው አወዛጋቢ ሲሆን በደቡብ ኮሪያ ካደረጉት የትርክት ንግግር ላይም እንዲህ ብለዋል «አንድ ልጅ ከአባቱ ቻይናዊ በሰሜን ኮሪያ እንደተወለደና የሰሜን ኮሪያ ወታደሮች ለህጻኑ እናት ከቻይናዊ አባት በመወለዱ በህይወት መኖሩ ጠቃሚ አለመሆኑን እንደነገሯት» የሚገልጽ ትርክት አቅርበዋል፡፡ አክለውም ለምን ቻይና ሰሜን ኮሪያን የመደገፍ ግዴታ ሊሰማት እንደሚገባ ይጠይቃሉ፡፡ ይህም ሰሜን ኮሪያ የቻይና ታሪካዊ ጠላት እንደሆነች ለማሳየት የተጠቀሙት ማስረጃ ነበር፡፡

በሰሜን ኮሪያ ከፍተኛ የሰብአዊ መብት ጥሰት እንዳለም ትራምፕ ይከሳሉ፡፡ በቅርቡ የሰሜን ኮሪያ ስደተኛ በሰጠው በሰሜን ኮሪያ ሰው ከመሆን እንስሳ መሆን በጣም ይበልጣል ባለው ሐሳብ ይስማማሉ፡፡ በዚህ ንግግራቸው ትራምፕ በሰሜን ኮሪያ አሰቃቂ ህይወት መኖሩን በመግለጽ ህዝቡ በራሱ እንደባሪያ ወደ ውጭ አገራት ለመሰደድ ሙስና ለመንግስት ባለስልጣናት ይከፍላሉ ብለዋል፡፡

በሰብአዊ መብት አያያዝ ዙሪያ እአአ በ2014 የተባበሩት መንግስታት ሪፖርት አሰቃቂ የሆነ ክስተት መኖሩ እናት ልጇን እንድትገድል መደረጓ፣ የሞቱ እስረኞችን አስክሬናቸው እንዲቃጠልና የተቀረው አካላቸው በገመድ ተጎትቶ እንዲወገድ ያደረገ ሰው በምሳሌነት በመጥቀስ መዘገቡ ይታወሳል፡፡ ሪፖርቱ ከታማኝ ምንጮች የተገኘ ነበር፡፡ ይህ ሪፖርትም በሰሜን ኮሪያ ሰብአዊ መብት ጥሰት አለ ለሚለው የፕሬዚዳንት ንግግር ማስረጃ ይሆናል፡፡

READ  ግብጽ ከአቡነ ፍራንሲስ ጉብኝት አስቀድሞ የጸጥታ ጥበቃዋን ማጠናከሯ ተዘገበ

ፕሬዚዳት ትራምፕ በንግግራቸው የሁለቱም ኮሪያዎች በንጽጽር አስቀምጠዋል፡፡ ዓለም በታሪክ ላባራቶሪ አሳዛኝ ክስተት በኮሙኒስቷ ሀገር ተመልክታለች፤ ይህም በሁለቱም ኮሪያዎች የሆነ ነው ብለዋል፡፡ ከዚህ ንግግራቸው መረዳት እንደሚቻለው በርካቶች የትራምፕ ደጋፊዎች በኮሪያ ጦርነት ጊዜ ወታደር ነበር ጨምሮ በአንድ በኩል ሲሰለፉ ጥቂቶቹና የትራምፕ ተቃዋሚ የሆኑት በሌላ በኩል መሰለፋቸው አይቀሬ መሆኑ ነው፡፡

ከዚህ በመነሳትም የኋይት ኃውስ አማካሪዎች ፕሬዚዳንቱ በደቡብ ኮሪያ ያደረጉት ንግግር በሰሜን ኮሪያ ላይ ተጨማሪ ጫና ለመፍጠር የዓለም አቀፍ ማሕበረሰብ ሊቀላቀሉበት የሚችል ለፕሬዚዳንቱ መልካም አጋጣሚ መሆኑን ተናግረዋል፡፡ ፕሬዚዳንቱ ያስተላለፉት መልእክት በሰሜን ኮሪያ ላይ የዓለም ሀገራት ተጨማሪ ማእቀቦችን ለመጣል የሚያስችል መሆኑንም ጠቅሰዋል፡፡

በተያያዘ ዘገባ ሩሲያ በኢራን የኒኩሌር ፕሮግራም ላይ ደስተኛ አለመሆኗን በመጥቀስ የትራምፕ አስተዳደር የኢራን ኒኩሌር ፕሮግራም ስምምነት አደጋ ላይ የጣለ ነው በማለት ይተቻል፡፡ እአአ በ2015 የኢራን ኒኩሌር ፕሮግራም የሚቆጣጠር ስምምነት በታህራንና አሜሪካ፣ ሩሲያ፣ ፈረንሳይ፣ ጀርመን፣ እንግሊዝና ቻይና መካከል የተፈራረሙትን ስምምነት አሜሪካ ውደቅ ማድረጓን ይታወቃል፡፡ የተቀሩት ሌሎች አገራትና ዓለም አቀፍ የአቶሚክ ኢነርጂ ኤጀንሲ ኢራን ስምምነቱን እየተገበረች ነው ይላሉ፡፡

የፕሬዚዳንት ትራምፕ በኢራን ኒኩሌር ፕሮግራም ጉዳይ ላይ ዳግም የመስማማት ፍላጎት በሩሲያ፣ ቻይናና አውሮፓውያን ሀገራት ተቀባይነት አላገኘም፡፡ ኢራን በአሁኑ ጊዜ እስከ 3ሺ ኪሜ ርቀት የሚጓዝ ተመዘግዛጊ ሚሳይሎች አላት፡፡ ሩሲያ ጎረቤቷ ኢራንን የኒኩሌር ማብላያ ጣቢያ እንዲኖር አትፈልግም በዚህም የቴህራን ሚሳይል ልማት በመቃወም የእስላማዊ መንግስት መብት በዓለም አቀፍ ህግ እንዲተገበር ትደግፋለች፡፡ ዘገባው ከብሉም በርግ ድረገጽ የተገኘ ነው፡፡

በሪሁ ፍትዊ

Continue Reading

Africa

ስለግድቡ በግብፅ መገናኛ ብዙሃን እየተሰራጩ ያሉ መረጃዎች በግንባታው ሂደት ላይ ተፅእኖ አይፈጥሩም-የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

Published

on

ስለግድቡ በግብፅ መገናኛ ብዙሃን እየተሰራጩ ያሉ መረጃዎች በግንባታው ሂደት ላይ ተፅእኖ አይፈጥሩም-የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር

ታላቁ የኢትዮጵያ የህዳሴ ግድብን በተመለከተ የግብፅ መገናኛ ብዙሃን እና የተወሰኑ የመንግስት ተቋማት በኩል እየወጡ ያሉ አፍራሽ መረጃዎች በግንባታው ሂደት ላይ አንዳች ተፅእኖ እንደማይፈጥር የኢፌዴሪ የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር ገለፀ።

የሚኒስቴሩ ቃል አቀባይ አቶ መለስ ዓለም ዛሬ በወቅታዊ ጉዳዮች ዙርያ ለጋዜጠኞች በሰጡት መግለጫ፥ ኢትዮጵያ ያላትን የተፈጥሮ ሃብት ለመጠቀም የማንንም ይሁንታ አትፈልግም ብለዋል።

ከ60 በመቶ በላይ የደረሰው ታላቁ የኢትዮጵያ ህዳሴ ግድብ ግንባታ የኢትዮጵያዊያን ጉዳይ ብቻ ነው ያሉት ቃል አቀባዩ፥ ኢትዮጵያ የግድቡን ግንባታ ከማፋጠን ጎን ለጎን ከግብፅ እና ሱዳን ጋር የምታደርገውን ትብብር አጠናክራ ትቀጥላለች ብለዋል።

የግብፅ መገናኛ ብዙሃን እና የተወሰኑ የመንግስት ተቋማት እያራመዱት ያለው አቋም ግን ከመርሆች መግለጫ ስምምነት ጋር የሚጣረስ፤ አፍራሽ ድርጊት ነው ብለዋል።

የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር አቶ ሃይለማሪያም ደሳለኝ በኳታር ይፋዊ ጉብኝት አድርገው መመለሳቸውን እና በቅርቡ ካይሮ ውስጥ ሶስቱ ሀገራት 17ኛውን ድርድር አድርገው ያለ ስምምነት መለያየታቸውን ተከትሎ የተለያዩ አስተያየቶች እየተሰጡ ይገኛሉ።

በተለይ የግብፅ የተወሰኑ መገናኛ ብዙሃን ኢትዮጵያ የታላቁ ህዳሴን ግድብ ግንባታ ለማፋጠን ከኳታር ገንዘብ አግኝታለች የሚል መረጃ አሰራጭተዋል።

ከዚህ ባለፈም እየተካሄደ ያለው ድርድር ፍሬ ቢስ እየሆነ መምጣቱን እና ጉዳዩን ወደ አለም አቀፍ መድረክ ለመውሰድ ያላቸውን ፍላጎት በግልፅ አንፀባርቀዋል።

የተወሰኑ የሀገሪቱ ፖለቲከኞችም ባገኙት መድረክ ሶስቱ ሀገራት ካርቱም ውስጥ ከተስማሙት የመርሆች መግለጫ ወይም ያፈነገጠ አስተያየት በተደጋጋሚ ሰጥተዋል።

ቃል አቀባዩ አቶ መለስ ዛሬ በሰጡት መግለጫ ኢትዮጵያ የህዳሴውን ግድብ ለማጠናቀቅ ከኳታር ገንዘብ አግኝታለች በሚል የዘገቡ የግብፅ መገናኛ ብዙሃን ፍፁም ተቀባይነት የሌሌው ሀሰተኛ እና የሌላ አጀንዳ ማስቀየሻ አድርገው ያቀረቡት መሆኑን ተናግረዋል።

READ  የጋምቢያ ተመራጩ ፕሬዚዳንት አዳማ ባሮ ሐሙስ ቃለ መሃላ ይፈፅማሉ

“የግድቡ ግንባታ እየተከናወነ ያለው ሁላችንም እንደምናውቀው ያለ አንዳች ሀገር ድጋፍ፤ ያለ አለም አቀፍ ተቋም የገንዘብ ድጋፍ በኢትዮጵያዊያን ጉልበት፣ እውቀት እና ገንዘብ ነው” ብለዋል።

የአባይ ውሃ ከኢትዮጵያ 70 በመቶ የገፀ ምድር ውሃ፣ ሁለት ሶስተኛው የውሃ ሃይል የማመንጨት አቅም ከመያዙ ባሻግር፥ ከዘጠኝ ክልሎች ስድስቱን በሙሉ እና በከፊል የሚሸፍን ሲሆን፥ ይህም ከ36 በመቶ በላይ የሀገሪቱን የቆዳ ስፋት ይሸፍናል፤ 45 በመቶ የሚሆን ህዝብ የሚኖርበት አካባቢ ነው።

ኢትዮጵያ የውሃ ሀብቷን ፍትሃዊ እና ምክንያታዊ በሆነ መንገድ ዓለም አቀፍ ህግን አክብራ የአባይን ወንዝ የህዝቧን የአሁን እና የወደፊት ትውልድ ፍላጎት ለማሳካት መጠቀሟን አጠናክራ እንደምትቀጥልም በመግለጫቸው ላይ አረጋግጠዋል።

ቃል አቀባዩ እንደተናገሩት 17ኛው የካይሮው የሶስቱ ሀገራት የውሃ ሀብት ሚኒስትሮች ድርድር ያለ ውጤት የተበተነው ግብፅ የቅኝ ግዛት ስምምነቶችን በተለይ የ1929/1959 ስምምነቶች የድርድሩ አካል ይሁኑ በማለቷም እንደሆነ ነው ያነሱት።በስላባት ማናዬ  ኤፍ ቢ ሲ

Continue Reading

Africa

ፕሬዝደንት አል ሲሲ፤ የግብፅ ውስጣዊ ፖለቲካ ውጥረትን ወደ ናይል ወንዝ መርጨታቸው አነጋጋሪ እየሆነ ነው

Published

on

ፕሬዝደንት አል ሲሲ፤ የግብፅ ውስጣዊ ፖለቲካ ውጥረትን ወደ ናይል ወንዝ መርጨታቸው አነጋጋሪ እየሆነ ነው

የግብጹ ፕሬዝደንት አብዱል ፈታህ አል-ሲሲ የናይል ውሃን አጠቃቀም ጉዳይ የሕልውና ጉዳይችን ነው ሲሉ ኢትዮጵያን በተለያዩ መድረኮች በመጠቀም ማስጠንቀቂያ መስጠታቸውን ተከትሎ፣ የግብፅ ውስጣዊ የፖለቲካ ውጥረትን ወደ ናይል ወንዝ በመርጨት ለማቀዝቀዝ የመረጡበት መንገድ መሆኑን አንድ ከፍተኛ የኢትዮጵያ መንግስት ባለስልጣን ለሰንደቅ ገልጸዋል፡፡

ሥማቸው እንዲገለጽ ያልፈለጉ ከፍተኛ የኢትዮጵያ የኢትዮጵያ መንግስት ባለስልጣን በተለይ ለሰንደቅ እንደገለጽት፣ “የግብፅ ዋና ዓላማ የዓባይን ወንዝ ጉዳይ የገጠማትን ውስጣዊ የፖለቲካ ውጥረት ለማርገብ ለመጠቀም ነው፡፡ የቅኝ ግዛት ውል ቃልተቀበላችሁ የሚል ጥያቄ አቅርባለች፡፡ ኢትዮጵያ ለዘመናት የቅኝ ግዛትም ሆነ ሌሎች ያልተሳተፈችባቸውን ስምምነቶች እንደማትቀበል ግልፅ የሆነ አቋም እንዳለት ይታወቃል፡፡”

አያይዘውም፣ “የሕዳሴውን ግድብ በግልጽ እንዲጎበኙ የምናደርገው በተፋሰሱ ሀገሮች መካከል መተማመን እንዲፈጠር ቢሆንም ግብፆች ግን ይህንን እርማጃችን በአዎንታዊ ጎኑ ሊቀበሉት ፈቃደኛ አይደሉም፡፡ በሱዳን ካርቱም የደረስነውን የመርሆች ስምምነትን በግልጽ እየጣሱ ነው፡፡ በስምምነቱ መሰረት ሶስቱ ሀገራት በምክንያታዊነት እና በፍትሃዊነት የናይል ውሃ ሌላው ላይ ጉልህ ጉዳት ሳያደርሱ እንደሚጠቀሙ እደሚደነግግ እየታወቀ፣ ግብፆች ግን በአደባባይ ስምምነቱን የጣሰ መግለጫ እየሰጡ ይገኛሉ፡፡ የሕዳሴው ግድብን ውሃ ሙሌትን በተመለከተም ምክንያታዊ እና ፍትሃዊ የመጠቀም መብቷን ተጠቅማ ትሞላለች፤ በዚህ የማንንም ፈቃድ አትጠይቅም” ብለዋል፡፡

በተያያዘም፣ ከህዳሴው ግድብ ጋር በተያያዘ ባለፈው ሳምንት ባለመግባባት የተበተነውን የካይሮ ድርድር ተከትሎ ግብፅ ታሪካዊ የውሃ ድርሸዬ በማለት አጥብቃ የያዘችውን መከራከሪያ ሀሰብ በተመለከተ ሱዳን አዲስ ሚስጥር አውጥታለች፡፡

ከዚሁ ጋር በተያያዘ ሰሞኑን የሱዳን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ኢብራሂም ጋንዶር ለሩስያ ቱደይ በሰጡት ማብራሪያ በ1959 የአባይ ውሃ የድርሻ ክፍፍል መሰረት ሱዳን የነበራትን ድርሻ ሙሉ በሙሉ ሳትጠቀም የቆየች መሆኗን በመግለፅ ይህንኑ የውሃ ድርሻ መጠንም እስከዛሬም ድረስ በብድር መልኩ ለግብፅ ስትለቅ የቆየች መሆኗን ገልጸዋል፡፡

READ  የሃይማኖት ተቋማት መንግስት የህዝቡን ጥያቄ ተቀብሎ አፋጣኝ ምላሽ እንዲሰጥም አሳሰቡ

እንደውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ገለፃ የህዳሴው ግድብ ግንባታ ተጠናቆ ውሃ መያዝ ከጀመረ ሱዳን በክረምትም ሆነ በበጋ የተመጣጠነ ውሃን ማግኘት ስለምትችል፣ ለግብፅ በብድር መልኩ ስትሰጥ የነበረውን ውሃ መጠቀም ትጀምራለች፡ይህም በመሆኑ፣ ግብፅና ሱዳን ከዚህ ቀደም በ1959 በነበራቸው ስምምነት መሰረት ሱዳን ከሚደርሳት የውሃ መጠን ድርሻ በብድር መልክ ለግብፅ የምትሰጠው ውሃ እንደሚያስቀር ታውቋል፡፡

በ1959 የተደረገው የቅኝ ግዛት ውል ኢትዮጵያን ባገለለው የሁለቱ ሀገራት የአባይ ውሃ ክፍፍል ድርሻ ስምምነት መሰረት የግብፅ ድርሻ 55 ነጥብ 5 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃ ሲሆን የሱዳን ድርሻ ደግሞ 18 ነጥብ 5 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውኃ በዓመት ነበር፡፡ ሆኖም ሱዳን ኮታውን በመጠቀሙ ረገድ ከነበረባት የአቅም ውስንነት ጋር በተያያዘ ግብፅ ተጨማሪ ውሃን ከሱዳን በብድር መልኩ በመውሰድ ትጠቀም እንደነበር ይሄው ዘገባ ያመለክታል፡፡
የሱዳን የውሃ ሃብት መስኖና ኤሌትሪክ ኃይል ሚኒስትር ሙታዝ ሙሳን ሱዳን ትሪብዩን ባሰራጨው መረጃ ከዚሁ ጋር በተያያዘ እ.ኤ.አ እስከ 1977 ድረስ ሱዳን ለግብፅ አንድ ነጥብ አምስት ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃን በየዓመቱ ለመልቀቅ ተስማምታለች፡፡ ከዚህ ስምምነት በኋላም ሱዳን ለግብፅ ተጨማሪ 5 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃን በዓመት ስትለቅ የቆየች መሆኗን ዘገባው ጨምሮ ያመለክታል፡፡

በሁለቱ ሀገራት መካከል የነበረው የውስጥ ስምምነት በይፋ ግልፅ በማድረግ አወዛጋቢ ጉዳይን የፈጠረው የህዳሴው ግድብ በታችኞቹ ተፋሰስ ሀገራት ላይ ሊፈጥር የሚችለውን አካባቢያዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ተፅዕኖን የሚያጠኑት ቢአርኤል እና አርቲሊያ የተባሉት ኩባንያዎች ሪፖርታቸውን በካይሮ ለሶስቱ ሀገራት ተወካዮች ባቀረቡበት ወቅት መሆኑን ዘገባው ያመለክታል፡፡

በዚህም ሪፖርት ላይ ሱዳን ለግብፅ በብድር መልኩ ስታቀርበው የነበረው የውሃ ድርሻ ባለመቅረቡ፣ ሱዳን በጥናቱ ተአማኒነት ላይ ጥያቄ እንድታነሳ ያደረጋት መሆኑን ዘገባው ጨምሮ ያመለክታል፡፡ ካይሮ የህዳሴው ግድብ ውሃ የመያዝ አቅምና የውሃ ሙሌት ሂደት የውሃ ድርሻዬን ይነካብኛል ከማለት ውጪ፣ ከሱዳን ስለምትበደረው የአባይ የውሃ መጠንና፣ የህዳሴው ግድብም ሱዳን ለግብፅ ስትሰጥ የነበረውን የውሃ ድርሻ መጠን ሊያስቀር ስለመቻሉ የገለፀችባቸው አጋጣሚዎች እስካሁን አልነበሩም፡፡

READ  ያህያ ጃሜ ስልጣናቸውን ለማስረከብ ተስማሙ

ካይሮ ከሰሞኑ በፕሬዝዳንት አልሲሲና በውጭ ጉዳይ ሚኒስትሯ በኩል የካይሮውን ድርድር ያለመግባባት መጠናቀቅን ተከትሎ የተለያዩ መግለጫዎችን በመስጠት ላይ ናት፡፡ እንደ አልሃራም ኦንላይን ዘገባ ከሆነ የካይሮው ስብሰባ ያለድርድር ከተበተነ በኋላ የግብፅ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ከአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጋር በተለያዩ አለም አቀፋዊ ጉዳዮች በተወያዩበት ወቅት የግብፁ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሳሚ ሹክሪ የህዳሴው ግድብ ድርድር አስመልከተው ስምምነት ላይ አለመድረሳቸውንና ውጥረት ላይ መሆናቸውን አንስተው እንደተወያዩ የአልሃራም ኦንላይን ዘገባ ያመለክታል፡፡

Continue Reading

Africa

አለም አቀፍ ማህበረሰብ የደቡብ ሱዳን የሠላም ሂደት ተግበራ እንዲፋጠን ኢንዲደግፉ ጥሪ ቀረበ

Published

on

ታሳታፊዎቹ በበኩላቸው ስምምነቱን ለመደገፍ ቃል ገብተዋል

የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ዴኤታ ክብርትወ/ሮ ሂሩት ዘመነ  ትናንት ከኢጋድ አባል አገራት እና የአለም አቀፍ ማህበረሰብ ተወካዮች ጋር ባደረጉት ውይይት፣ ለወራት ከተለያዩ የደቡብ ሱዳን ኃይሎች ጋር የተደረገው ውይይት ስኬታማ መሆኑን ገልፀዋል።

አለም አቀፍ ማህበረሰብ የደቡብ ሱዳን የሠላም ሂደት ተግበራ እንዲፋጠን ኢንዲደግፉ ጥሪ ቀረበ

ታሳታፊዎቹ በበኩላቸው ስምምነቱን ለመደገፍ ቃል ገብተዋል …

ሁሉም የደቡብ ሱዳን የፖሊቲካ ኃይሎች የሠላም ሂደቱን በተፋጠነ ሁኔታ ተግባራዊ ለማድረግ የተኩስ ማቆም ስምምነቱን ለማክበር መስማማታቸውን ገልፀዋል። በቀጣይ የሚካሄደውን ውይይት የአለም አቀፍ ማህበረሰብ ድጋፍ እንዲያደርግ ጥሪ አቅርበዋል።

ታሳታፊዎቹ በበኩላቸው ስምምነቱን ለመደገፍ ቃል ገብተዋል።
የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር
ቃል አቀባይ ጽ/ቤት
ህዳር 13 ቀን 2010 ዓ.ም.

 

READ  መንግስት በአመራሮቹ ላይ እየወሰደ ያለው እርምጃ ግልፅ አይደለም ተባለ
Continue Reading

Trending

news.et Mobile App!

It's Faster!

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close