Connect with us

Business

ከቡር ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ከኳታሩ አሚር ጋር ተወያዩ

Published

on

ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ከኳታሩ አሚር ጋር ተወያዩአሚሩ ከኢትዮጵያ ጋር በኢኮኖሚያዊና በማህበራዊ ጉዳዮች ላይ ለመተባበር አገራቸው ፍላጎት እንዳለት ገልጸዋል፡፡

የኢፌዴሪ ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም ደሳለኝ ከኳታሩ አሚር ሼክ ታሚም ቢን ሀማድ አልታኒ ጋር ተወያይተዋል፡፡

አሚሩ ከኢትዮጵያ ጋር በኢኮኖሚያዊና በማህበራዊ ጉዳዮች ላይ ለመተባበር አገራቸው ፍላጎት እንዳለት ገልጸዋል፡፡

የኢትዮጵያ ኢኮኖሚ እያደገ በመሆኑ የኢንቨስትመንት እና የንግድ እድሎች መጠቀም ትፈልጋለች ብለዋል፡፡

አሚሩ፣ ኢትዮጵያ ለአፍሪካ ቀንድ ሰላምና መረጋጋት ለምታደርገው አስተዋጽኦ ኳታር ታላቅ አክብሮት እንዳላት ገልጸው፣ ኢትዮጵያ ስትራቴጂክ አጋር ናት ብለዋል፡፡
ኢትዮጵያ ለምትከተለው በመርህ ላይ የተመሰረተው ፓሊሲዋ አገራቸው ከበሬታ ያላት መሆኑን ገልጸዋል፡፡ ጠቅላይ ሚኒስትሩ በበኩላቸው፣ ኢትዮጵያ ለምታደርገው የልማት እንቅስቃሴ ኳታር ድጋፍ እንድታደርግ ጠይቀዋል።

ሁለቱ አገሮች በኢንቨስትመንትና በተለያዩ መስኮች ለመተባበር ስምምነት ተፈራርመዋል።
ቀድም ሲል ጠቅላይ ሚኒስትር ኃይለማርያም የኳታርን ፋውንዴሽን ጎብኝተዋል፡፡

የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር
ቃል አቀባይ ጽ/ቤት
ህዳር 5 ቀን 2010 ዓ.ም.

READ  “የመገናኛ ብዙሐን ነፃነት እንደ ዘንድሮው ዓመት የከፋ ይዞታ ኖሮት አያውቅም”- ድንበር የለሽ የጋዜጠኞች ቡድን
Continue Reading

Business

40 ሚሊዮን ብር በአፍሪካ የመጀመሪያው “የጤና ጣቢያ” አፍሪኸሊዝ ቴሌቪዥን አዲስ ፎርማት ይዞ ቀርቧል

Published

on

በአፍሪካ የመጀመሪያው “የጤና ጣቢያ” አፍሪኸሊዝ ቴሌቪዥን

አዲስ አበባ፣ ህዳር  2010 | ዋናው ነገር ጤና! ጤና ለሁሉም!!  | በይርጋ አበበ

40 ሚሊዮን ብር ወጭ ተደርጎበት ከመቶ ሚሊዮን በላይ ኢትዮጵያዊያንንና ለመላው አፍሪካ የጤና ፕሮግራም ተመልካቾች አዲስ ፎርማት ይዞ ቀርቧል። የጤና ጣቢያው መሠረቱን ዱባይ አድርጎ አዲስ አበባ ደግሞ የሥርጭት አድማሱን መነሻ ተክሏል። ናይል ሳት እና ዩቴል ሳት ደግሞ መገኛዎቹ ሲሆኑ አማርኛ፣ እንግሊዝኛ እና ፈረንሳይኛ ቋንቋዎች ደግሞ የፕሮግራሙ ልሳኖች ናቸው። ሚሊዮን ብሮችን ይዞ የአልኮል ማስታወቂያ በመስኮቴ አያልፍም” ሲል አቋሙን የገለፀው አፍሪኸልዝ ቴሌቪዥን ጣቢያ “ዓላማዬ ለህዝብ በጎና ረብ ያለው ነገር አቅርቤ ትርፍ ማግኘት ነው” ሲል በጣቢያው ኃላፊዎች በኩል አስታውቋል። በዚህ የቴሌቭዥን ጣቢያ ምሥረታ እና ቀጣይ ጉዞዎች ዙሪያ ትኩረት ያደረገውን ዘገባ ከዚህ በታች አቅርበነዋል።


አፍሪኸልዝ ቴሌቭዥን ይዞ የተነሳውን የረጅምና አጭር ጊዜ ግብ ያቀረቡት የቴሌቭዥን ጣቢያው ቺፍ ኤክስኪዩቲቭ ኦፊሰር ዶ/ር ሜሎን በቀለ “ማህበረሰቡ የራሱን ጤና በራሱ መፍጠርና መንከባከብ እንዲችል ትክክለኛ የጤና መረጃዎችና ትምህርቶችን በመቀበል ጤናማ ማህበረሰብ መገንባት ነው” ሲሉ ተናግረዋል። ዶክተር ሜሎን የጣቢያውን መከፈት ይፋ ባደረጉበት መግለጫቸው አክለው ሲናገሩም “በሀገራችን በጤና ላይ ያተኮረ ጋዜጠኝነት እንዲስፋፋ የበኩሉን አስተዋጽኦ ማበርከት ነው” በማለት አብራርተዋል።

ህብረተሰቡን በጤና መስክ ግንዛቤ እንዲኖረው ከማስቻል እና የጤና ዘጋቢ ጋዜጠኞችን ከማፍራት በተጨማሪም የኢትዮጵያ መንግሥት አሳክቼዋለሁ ያለውን የጤናውን ዘርፍ ስኬቶች ለሌሎች የአፍሪካ አገራት ተሞክሮ እንዲሆን ማሳየት ጣቢያው አንዱ የተነሳበት ነጥብ መሆኑን በመክፈቻው ማብሰሪያ ወቅት ተገልጿል።

ጣቢያው ህልሙን ለመኖር ወይም ራዕዩን እውን ለማድረግ በሰው ኃይል በኩል ምን ያህል ተደራጅቷል? ለሚለው ወሳኝ ጥያቄ ቀድሞ ያስቀመጠው ምላሽ “ከ40 የሚበልጡ ሃኪሞችን እና የሚዲያ ባለሙያዎችን ያካተተ ነው። በዚህም የተነሳ በጣቢያው የሚተላለፉ የጤና ፕሮግራሞች ደረጃቸውን የጠበቁ እና በስፔሻሊስት ሀኪሞች ክትትልና ማብራሪያ የሚሰጥባቸው ይሆናሉ” ሲል ይፋ ያደርጋል። ለዚህ ደግሞ ከደረጃ በታች ወይም የሙያ ሥነ-ምግባር ያልተላበሱ ፕሮግራሞች ለህዝብ እንዳይቀርቡ የሚከታተል በጠንካራ ኤዲቶሪያል ፖሊሲ የሚመራ ኤዲቶሪያል ኮሚቴ ማዋቀሩን የጣቢያው ኃላፊዎች ተናግረዋል። ከፍተኛ የምርምር ሥራ የሚከናወን እንደሆነም ኃላፊዎቹ አክለው ገልፀዋል።

READ  ​ኢትዮጵያ ንግድ ባንክ ሲሳይ ከበደን ዋና አሰልጣኝ አድርጎ ሾሟል


የኢትዮጵያ ብሮድካስት ባለሥልጣን በመገናኛ ብዙሃን የሚተላለፉ ማሥታወቂያዎችን ይዘት፣ የጊዜ ርዝማኔ፣ ስለሚተላለፉበት መንገድ እና ተያያዥ ጉዳዮች የሚደነግግ አዋጅ አውጥቷል። በአዋጁ ከተጠቀሱት ህጎች መካከል በኦዲዮ ቪዥዋል ብሮድካስት ጣቢዎያች ለጤና ጎጂ እና አልኮል መጠጦች፣ እንደ ጥሬ ሥጋ የመሳሰሉ ምግቦች አይተዋወቁም ይላል። አፍሪኸልዝ ቴሌቭዥን ደግሞ የጤና “ጣቢያ” እንደመሆኑ መጠን በጣቢያው ሥለሚተላለፉ ማስታወቂያዎች ይዘት ምን አቋም አለው? የሚል ጥያቄ ለጣቢያው ኃላፊዎች ቀርቦላቸው ነበር።

ኃላፊዎቹ ሲመልሱ እንዲህ አሉ “እርግጠኛ ሆነን የምንናገረው የቱንም ያህል አጓጊ ገንዘብ ቢቀርብልን የቢራ ምርቶች በእኛ ጣቢያ አይተላለፉም” ሲሉ ፈርጠም ብለው ተናግረዋል። ለዚህ ደግሞ እንደምክንያት ተደርጎ የቀረበው “ጣቢያው ህዝቡን ጤናችሁን ጠብቁ” እያለ በሌላ በኩል ደግሞ “ትንሽ ጎንጨት አድርጉ” ብሎ መምከር ሙያዊ ሥነ-ምግባር የተከተለ ባለመሆኑ እንደሆነ ተናግረዋል። የትራፊክ ደህንነት ፕሮግራም የሚዘግብ ፕሮግራም በቢራ ፋብሪካ ስፖንሰር እንደተደረገው አይነት እርስ በእርሱ የሚጣረስ አሰራር በአፍሪኸሊዝ ቲቪ እንደማይስተናገድ ነው የተገለፀው።

ታዲያ ይህ ከሆነ ገቢያችሁ ምን ይሆናል? ተብሎ ለተጠየቁት ጥያቄ ሲመልሱ ደግሞ በመጀመሪያ ደረጃ ጣቢያውን በገንዘብ የሚደግፉ አጋር አካላት እንዳሉት ኃላፊዎቹ ተናግረው፤ ከዚህ በተጓዳኝ ደግሞ የተሻለ የገበያ አማራጭ እና የማሥታወቂያ አሰራር እንደሚከተሉ ገልፀዋል። “በተለይም” ይላሉ የቴሌቭዥን ጣቢያው ኃላፊዎች “በተለይ የወተት ማሥታወቂያዊችን ብንመለከት ‘እንትን ወተት መጣላችሁ ግዙ እና ተጠቀሙ’ አይነት ሥለምርቱ ውስጠ ይዘት የማይገልፅ ማስታወቂያዎችን አስቀርተን ሥለ ወተቱ ይዘት እና ሥለሚያስገኘው ጠቀሜታ ሙያዊ ማስታወቂያ በመሥራት ተመራጭ ሆነን እንመጣለን” ብለዋል። ሌሎች የማሥታወቂያ መንገዶችን ተከትለው የጣቢያውን ገቢ እንደሚያሳድጉም ተናግረዋል።


የህክምና ሙያ እንደሌሎች ሙያዎች ሁሉ የራሱ የሆኑ ሙያዊ ቃላት (professional Jargons) ያሉት ሙያ ነው። እነዚህ ቃላት ደግሞ እንኳን በቴሌቭዥን በሚገልጽበት ፍጥነት ቀርቶ ሀኪሙና ታካሚው ፊት ለፊት ተቀምጠውም ሊግባቡባቸው አይችሉም። በዛ ላይ የአገራችን ህዝብ የትምህርት ደረጃ ሲታሰብ ደግሞ የቃላቱ “ምስጠራ” ይበልጥ ከባድ ይሆናሉ። በዚህ መልኩ ያሉ ችግሮችን ቀርፎ ህብረተሰቡ በሚገባው መልኩ እንዴት ይተላለፋል? የሚል ጥያቄ ለአፍሪኸልዝ ቴሌቪዥን ኃላፊዎች ቀርቦላቸው ነበር። ከጋዜጠኞቹ ለቀረበው ጥያቄ መልስ የሰጡት ኃላፊዎች የተባለው ችግር መኖሩንና እነሱም ለረጅም ጊዜ ያሰቡበት ጉዳይ መሆኑን ተናግረዋል። በዚህም “ለተማረውም፣ ላልተማረውም ሆነ በመካከለኛ ደረጃ የሚገኘው የህብረተሰብ ክፍል በሚገባው መጠን እንዲሰማ ተደርጎ ተቀርጿል” ብለዋል። ከዚህ በተጨማሪም በቋንቋ ምክንያት ተመልካቹ እንዳይቸገር ከአማርኛው በተጨማሪ በሌሎች አገርኛ ቋንቋዎችም ፕሮግራሞች እንደሚያሰራጭ ተናግረዋል።

READ  ጋቶች ፓኖም ወደ ሩስያው አንዚ ማካቻካላ ለሙከራ ያመራል


አንድ የቴሌቭዥን ጣቢያ በቀን ለ24 ሰዓት ስርጭት ሲጀምር በተለይም አንድን ሙያ ብቻ ማዕከል አድርጎ ሲጀምር የፕሮግራሞች መደጋገም፣ የሃሳብ መናጠብ እና ሌሎች ተመሳሳይ ችግሮች ይፈትኑታል። አፍሪኸልዝ ቴሌቭዥንም ዋና ጭብጡ ጤና ላይ ብቻ አድርጎ በመነሳቱ የሀሳብ መናጠብ ገጥሞት ፕሮግራሞችን እየደጋገመ በማቅረብ ተመልካችን እንዳያሰለች ምን የቀየሰው መንገድ አለ? ለህዝብ መረጃን ለማድረስ የዜና ቡድኑ ምን ያህል ጠንካራ ነው? የሚሉ ጥያቄዎች መነሳታቸው አይቀርም።

ለሁለቱም ጥያቄዎች መልስ የሰጡት የጣቢያው ኃላፊዎች “የጤና ነገር ሰፊ ነው። ገና ያልተነካ በመሆኑ የሃሳብ መናጠብ አይገጥመንም” ሲሉ በእርግጠኝነት ተናግረዋል። በተለያዩ የጤና ችግሮችና መፍትሔዎች ላይ የፕሮፌሽናል ባለሙያዎች ሰፊ ማብራሪያ በአስተማሪነትና በአዝናኝነት መንገድ ተዘጋጅቶ ስለሚቀርብ የሀሳብ እጥረት እንደማይፈጠር በቂ ምክንያት እንደሆነ ገልጸዋል።

ጣቢያው ሲመሠረት ዋና ሃሳቡ የጤና ፕሮግራሞችን ማስተላለፍ ቢሆንም የዜና ሰዓት ጠብቆ ወቅታዊ መረጃዎችንም እንደሚያስተላልፍ ኃላፊዎቹ ተናግረዋል። ለመገናኛ ብዙሃን በተበተነው ጋዜጣዊ መግለጫ ወረቀት እንደተመለከትነው “በህክምናው ዓለም የተገኙ አዳዲስ ግኝቶችን፣ ለጤና ጠቃሚ ምክሮችን፣ በሽታን የመከላከል ዘዴዎችንና አደጋን የመከላከል ዘዴዎችን፣ አዝናኝና ቀለል ባለ መልኩ ያቀርባል” ይላል። ከዚህ በተጨማሪም ፖለቲካዊ ይዘት ያላቸው መረጃዎች ባይኖሩበትም ሌሎች የመረጃ ዘገባዎች እና የስፖርት ዘገባዎችን ጣቢያው የሚያስተላልፍ መሆኑን ኃላፊዎቹ በአንደበታቸው ገልጸዋል።

ቴሌቭዥን ጣቢያው ለህዝብ ተደራሽ እንዲሆንና “ረብ” ያለው ሥራ ይዞ ለመቅረብም ከተለያዩ የሙያ ማህበራት፣ ፖሊሲ አውጭዎች እና ሌሎች ማህበራት ጋር በጋራ ለመሥራት ስምምነት ላይ መድረሱን ተናግረዋል።


አፍሪኸልዝ ቴሌቭዥን ጣቢያ በኢትዮጵያ ብሎም በአፍሪካ የመጀመሪያው የጤና ጉዳዮች የሚተላለፍበት የቴሌቭዥን ጣቢያ ነው። ይህ ጣቢያ በልዩነት ለመምጣት ለዓመታት ጥናት ላይ መቆየቱን ኃላፊዎቹ የተናገሩ ሲሆን፤ አምስት የዳይሬክተሮች ቦርድ የሚመራው ጣቢያ ነው። ከየትኛውም የፖለቲካ ፓርቲ እና የፖለቲካ አስተሳሰብ ወገንተኝነት የፀዳሁ ነኝ ሲል የገለፀው አፍሪኸልዝ ቴሌቪዥን ጣቢያ ኃላፊዎች እንደተናገሩት እና ድርጅቱ እንዳስቀመጠው ራዕይ የሚቀጥል ከሆነ በእውነትም ለአገሪቱ ህዝብ ጥሩ አማራጭ ሆኖ ይቀርባል ። ዋናው ነገር ጤና! ጤና ለሁሉም!!

READ  “ተመስገን ሕመሙ ፀንቶበታል” የጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ ቤተሰቦች

Continue Reading

Africa

ፕሬዝደንት አል ሲሲ፤ የግብፅ ውስጣዊ ፖለቲካ ውጥረትን ወደ ናይል ወንዝ መርጨታቸው አነጋጋሪ እየሆነ ነው

Published

on

ፕሬዝደንት አል ሲሲ፤ የግብፅ ውስጣዊ ፖለቲካ ውጥረትን ወደ ናይል ወንዝ መርጨታቸው አነጋጋሪ እየሆነ ነው

የግብጹ ፕሬዝደንት አብዱል ፈታህ አል-ሲሲ የናይል ውሃን አጠቃቀም ጉዳይ የሕልውና ጉዳይችን ነው ሲሉ ኢትዮጵያን በተለያዩ መድረኮች በመጠቀም ማስጠንቀቂያ መስጠታቸውን ተከትሎ፣ የግብፅ ውስጣዊ የፖለቲካ ውጥረትን ወደ ናይል ወንዝ በመርጨት ለማቀዝቀዝ የመረጡበት መንገድ መሆኑን አንድ ከፍተኛ የኢትዮጵያ መንግስት ባለስልጣን ለሰንደቅ ገልጸዋል፡፡

ሥማቸው እንዲገለጽ ያልፈለጉ ከፍተኛ የኢትዮጵያ የኢትዮጵያ መንግስት ባለስልጣን በተለይ ለሰንደቅ እንደገለጽት፣ “የግብፅ ዋና ዓላማ የዓባይን ወንዝ ጉዳይ የገጠማትን ውስጣዊ የፖለቲካ ውጥረት ለማርገብ ለመጠቀም ነው፡፡ የቅኝ ግዛት ውል ቃልተቀበላችሁ የሚል ጥያቄ አቅርባለች፡፡ ኢትዮጵያ ለዘመናት የቅኝ ግዛትም ሆነ ሌሎች ያልተሳተፈችባቸውን ስምምነቶች እንደማትቀበል ግልፅ የሆነ አቋም እንዳለት ይታወቃል፡፡”

አያይዘውም፣ “የሕዳሴውን ግድብ በግልጽ እንዲጎበኙ የምናደርገው በተፋሰሱ ሀገሮች መካከል መተማመን እንዲፈጠር ቢሆንም ግብፆች ግን ይህንን እርማጃችን በአዎንታዊ ጎኑ ሊቀበሉት ፈቃደኛ አይደሉም፡፡ በሱዳን ካርቱም የደረስነውን የመርሆች ስምምነትን በግልጽ እየጣሱ ነው፡፡ በስምምነቱ መሰረት ሶስቱ ሀገራት በምክንያታዊነት እና በፍትሃዊነት የናይል ውሃ ሌላው ላይ ጉልህ ጉዳት ሳያደርሱ እንደሚጠቀሙ እደሚደነግግ እየታወቀ፣ ግብፆች ግን በአደባባይ ስምምነቱን የጣሰ መግለጫ እየሰጡ ይገኛሉ፡፡ የሕዳሴው ግድብን ውሃ ሙሌትን በተመለከተም ምክንያታዊ እና ፍትሃዊ የመጠቀም መብቷን ተጠቅማ ትሞላለች፤ በዚህ የማንንም ፈቃድ አትጠይቅም” ብለዋል፡፡

በተያያዘም፣ ከህዳሴው ግድብ ጋር በተያያዘ ባለፈው ሳምንት ባለመግባባት የተበተነውን የካይሮ ድርድር ተከትሎ ግብፅ ታሪካዊ የውሃ ድርሸዬ በማለት አጥብቃ የያዘችውን መከራከሪያ ሀሰብ በተመለከተ ሱዳን አዲስ ሚስጥር አውጥታለች፡፡

ከዚሁ ጋር በተያያዘ ሰሞኑን የሱዳን የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ኢብራሂም ጋንዶር ለሩስያ ቱደይ በሰጡት ማብራሪያ በ1959 የአባይ ውሃ የድርሻ ክፍፍል መሰረት ሱዳን የነበራትን ድርሻ ሙሉ በሙሉ ሳትጠቀም የቆየች መሆኗን በመግለፅ ይህንኑ የውሃ ድርሻ መጠንም እስከዛሬም ድረስ በብድር መልኩ ለግብፅ ስትለቅ የቆየች መሆኗን ገልጸዋል፡፡

READ  20 ዓመት ፅኑ እስራት ለህገወጥ የሰዎች አዘዋዋሪ

እንደውጭ ጉዳይ ሚኒስትሩ ገለፃ የህዳሴው ግድብ ግንባታ ተጠናቆ ውሃ መያዝ ከጀመረ ሱዳን በክረምትም ሆነ በበጋ የተመጣጠነ ውሃን ማግኘት ስለምትችል፣ ለግብፅ በብድር መልኩ ስትሰጥ የነበረውን ውሃ መጠቀም ትጀምራለች፡ይህም በመሆኑ፣ ግብፅና ሱዳን ከዚህ ቀደም በ1959 በነበራቸው ስምምነት መሰረት ሱዳን ከሚደርሳት የውሃ መጠን ድርሻ በብድር መልክ ለግብፅ የምትሰጠው ውሃ እንደሚያስቀር ታውቋል፡፡

በ1959 የተደረገው የቅኝ ግዛት ውል ኢትዮጵያን ባገለለው የሁለቱ ሀገራት የአባይ ውሃ ክፍፍል ድርሻ ስምምነት መሰረት የግብፅ ድርሻ 55 ነጥብ 5 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃ ሲሆን የሱዳን ድርሻ ደግሞ 18 ነጥብ 5 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውኃ በዓመት ነበር፡፡ ሆኖም ሱዳን ኮታውን በመጠቀሙ ረገድ ከነበረባት የአቅም ውስንነት ጋር በተያያዘ ግብፅ ተጨማሪ ውሃን ከሱዳን በብድር መልኩ በመውሰድ ትጠቀም እንደነበር ይሄው ዘገባ ያመለክታል፡፡
የሱዳን የውሃ ሃብት መስኖና ኤሌትሪክ ኃይል ሚኒስትር ሙታዝ ሙሳን ሱዳን ትሪብዩን ባሰራጨው መረጃ ከዚሁ ጋር በተያያዘ እ.ኤ.አ እስከ 1977 ድረስ ሱዳን ለግብፅ አንድ ነጥብ አምስት ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃን በየዓመቱ ለመልቀቅ ተስማምታለች፡፡ ከዚህ ስምምነት በኋላም ሱዳን ለግብፅ ተጨማሪ 5 ቢሊዮን ኪዩቢክ ሜትር ውሃን በዓመት ስትለቅ የቆየች መሆኗን ዘገባው ጨምሮ ያመለክታል፡፡

በሁለቱ ሀገራት መካከል የነበረው የውስጥ ስምምነት በይፋ ግልፅ በማድረግ አወዛጋቢ ጉዳይን የፈጠረው የህዳሴው ግድብ በታችኞቹ ተፋሰስ ሀገራት ላይ ሊፈጥር የሚችለውን አካባቢያዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ማህበራዊ ተፅዕኖን የሚያጠኑት ቢአርኤል እና አርቲሊያ የተባሉት ኩባንያዎች ሪፖርታቸውን በካይሮ ለሶስቱ ሀገራት ተወካዮች ባቀረቡበት ወቅት መሆኑን ዘገባው ያመለክታል፡፡

በዚህም ሪፖርት ላይ ሱዳን ለግብፅ በብድር መልኩ ስታቀርበው የነበረው የውሃ ድርሻ ባለመቅረቡ፣ ሱዳን በጥናቱ ተአማኒነት ላይ ጥያቄ እንድታነሳ ያደረጋት መሆኑን ዘገባው ጨምሮ ያመለክታል፡፡ ካይሮ የህዳሴው ግድብ ውሃ የመያዝ አቅምና የውሃ ሙሌት ሂደት የውሃ ድርሻዬን ይነካብኛል ከማለት ውጪ፣ ከሱዳን ስለምትበደረው የአባይ የውሃ መጠንና፣ የህዳሴው ግድብም ሱዳን ለግብፅ ስትሰጥ የነበረውን የውሃ ድርሻ መጠን ሊያስቀር ስለመቻሉ የገለፀችባቸው አጋጣሚዎች እስካሁን አልነበሩም፡፡

READ  በመልሶ ማልማት የተፈናቀሉ ነጋዴዎች ቃል የተገባልንን መሬት ማግኘት አልቻልንም አሉ

ካይሮ ከሰሞኑ በፕሬዝዳንት አልሲሲና በውጭ ጉዳይ ሚኒስትሯ በኩል የካይሮውን ድርድር ያለመግባባት መጠናቀቅን ተከትሎ የተለያዩ መግለጫዎችን በመስጠት ላይ ናት፡፡ እንደ አልሃራም ኦንላይን ዘገባ ከሆነ የካይሮው ስብሰባ ያለድርድር ከተበተነ በኋላ የግብፅ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ከአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ጋር በተለያዩ አለም አቀፋዊ ጉዳዮች በተወያዩበት ወቅት የግብፁ የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር ሳሚ ሹክሪ የህዳሴው ግድብ ድርድር አስመልከተው ስምምነት ላይ አለመድረሳቸውንና ውጥረት ላይ መሆናቸውን አንስተው እንደተወያዩ የአልሃራም ኦንላይን ዘገባ ያመለክታል፡፡

Continue Reading

Business

እስራኤልና ሳውዲ ዓረቢያ

Published

on

እስራኤልና ሳውዲ ዓረቢያ

በቅርቡ የእስራኤል የውጭ ጉዳይ ሚኒስትር በመላ ዓለም ለሚገኙ እስራኤላውያን ዲፕሎማቶች የላከው መልእክት እስራኤልና ሳውዲ ዓረቢያ በሊባኖስ የተፈጠረው ፖለቲካዊ አለመረጋጋት ላይ እና የሳውዲ የጦር ኃይል ከኢራን ጋር ለመፋለም የሚያሳትፍ ሐሳብ ነው፡፡ በተጨማሪም መልዕክቱ እስራኤላውያን ዲፕሎማቶች በሊባኖስ የሂዝቦላህ አስተዳደርና ኢራን ላይ ዲፕሎማሲያዊ ጫናን ለመፍጠር የሚያስችል ነው፡፡

የእስራኤል እቅድ የሳውዲ ዓረቢያው ንጉሥ መሐመድ ቢን ሳልማን የሚመራው አዲሱ አስተዳደር የረጅም ጊዜ የሳውዲ ዓረቢያ አሻንጉሊት የነበረው የሊባኖሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ሳአድ ሃሪሪ ከስልጣን በራሳቸው ፍቃድ እንዲለቁ ማድረጉ ሲሆን፤ ይህም መልካም አጋጣሚ መሆኑ ተገልጿል፡፡ በተጨማሪ የእስራኤል መልዕክት በውጭ አገራት ጫናውን መፍጠር እንዲሁም ሳውዲ ዓረቢያ በየመን ሃውቲ ታጣቂዎች ላይ የምታደርገው ጥቃት የምትደግፍ መሆኗ የሚገልጽ ነው፡፡

ኢራን የሃውቲዎች ጠንካራ ደጋፊ ናት፡፡ ሃውቲ ኢራንን እያስተዳደረ ካለው የሂዝቦላህ መንግሥት ሺዓ እንዲሁም በሶሪያ ካለው ተቃዋሚ ጋር ጠንካራ ሃይማኖታዊ ቁርኝት አለው፡፡ በሂብሩው ቋንቋ የተጻፈው የእስራኤሉ መልዕክት ሲተረጎም የሊባኖሱ ጠቅላይ ሚኒስትር ሥልጣን መልቀቅ በኢራንና ሂዝቦላህ እንዲሁም የሊባኖስ ደህንነት አደገኛ እንደሚሆን ትኩረት መደረግ እንዳለበት የሚያስጠነ ቅቅ መልዕክት ነው፡፡

በርካታ የመካከለኛ ምስራቅ ፖለቲካ ተንታኞች የሃውቲ ጦር መካከለኛ ርቀት የሚጓዝ የሚሳኤል ጥቃት በሪያድ ኪንግ ካሊድ ዓለም አቀፍ አየር ማረፊያ መፈጸማቸው ከእውነት የራቀ መሆኑ የሚገነዘቡ ቢሆንም የእስራኤል ጦርና ደህንነት ሰራተኞች ግን ምንም እንኳን ለሐሰተኛ ወሬ አዲስ ባይሆኑም ነገሩ ቸል ከማለት ይልቅ ዲፕሎማቶቻቸውን በሪያድ የደረሰው የሚሳኤል ጥቃት በኢራንና ሂዝቦላህ የበለጠ ጫና መፈጠር እንዳለበት አዟል፡፡ የእስራኤል መልዕክት (ኬብል) ማስተላለፍ በሳውዲ ዓረቢያ ሁለት ክስተቶችን በትኩረት ለማየት ዓላማ ያደረገ ነው፡፡ አንዱ በንጉሥ ሳልማን አባት በጠላቶቻቸው የተጠነሰሰው የውስጥ መፈንቅለ መንግሥት «ዲ ፋክቶ» ሲሆን፤ ሁለተኛው ደግሞ ከመፈንቅለ መንግሥቱ ጥቂት ቀናት በኋላ የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ አማካሪና አማች ጃሬድ ኩሽነር ወደ ሳውዲ ዓረቢያ ጉብኝት ማድረጋቸው ነው፡፡

READ  20 ዓመት ፅኑ እስራት ለህገወጥ የሰዎች አዘዋዋሪ

ኩሽነርና መሐመድ ቢን ሳልማን ለረጅም ሰዓታት የጋራ ስትራቴጂካዊ እቅድ በመንደፍ ቆይቷል፡፡ ኩሽነር ከትውልደ ግብጻዊው የአሜሪካ ብሔራዊ ደህንነት ምክትል አማካሪ ዲና ፓዌልና በመካከለኛ ምስራቅ የዋይት ሃውስ አምባሳደር ጄሰን ግሪንብላት ጋር በመሆን ሪያድ ማቅናታቸው ይታወቃል፡፡ ከእስራኤል የተገኘው ምስጢራዊ መልዕክት እንደሚያሳየው ኩሽነር፣ ግሪንበላት፣ ፖዌልና መሐመድ ቢን ሳልማን መካከለኛ ምስራቅ ወደ ከፍተኛ የሱኒ/ ወሃቢስት ጦርነት በእስራኤል ድጋፍ በመታገዝ ከኢራን፣ ሊባኖስ እና በየመን መንግሥት ሃውቲ ላይ ጦርነት ማወጅ የሚያስችል ስትራተጂ ሠርቷል፡፡

የመሐመድ ቢን ሳልማን ነባሩን የሳውዲ አስተዳደር መገልበጥ ተከትሎ ሀገሪቱ ቀድማ ትመራበት ከነበረው የሳውዲ ንጉሣዊ አስተዳደር ወደ እስላማዊ አስተዳደር ሙሉ በሙሉ ተለውጧል፡፡ መሐመድ ቢን ሳልማን በኢራቅ የእስላማዊ መንግሥት ምስረታ በስተጀርባ፣ በኢራቅና ሶሪያ የዳዕሽ መፈጠር፣ ሳውዲ መራሹ በየመን ያለው ጥቃት እንዲሁም በኳታር የገልፍ ትብብር የኢኮኖሚ ምክር ቤት የኋላ አስገዳጅና የጉዞ ማዕቀብ መጣል የመሳሰሉት ተግባራት እጅ እንዳለበት ይነገራል፡፡

አዲሱ የሳውዲ ዓረቢያ ንጉሥ መሐመድ ቢን ሳልማን ከኩሽነርና እስራኤላውያን ጋር በመሆን እየሠራ ሲሆን፤ አሜሪካ በተጨማሪ ከኢራን ጋር ባለው ወታደራዊ ውጥረት እጅ ማስገባት ይፈልጋል፡፡ መሐመድ ቢን ሳልማን ማሻሻያ ከማምጣት ወይም «መካከለኛ» ከመሆን ይልቅ በአረቢያ ሰፋፊ የበረሃ መሬቶችን ለመቆጣጠር ተቀናቃኝ የሆኑ የሼክ እና የጎሳ መሪዎችን መግደሉ ይሰማል፡፡

የመሐመድ ቢን ሳልማን በሳውዲ ንጉሣዊ ቤተሰብ ያደረጉት የመንግሥት ግልበጣ አባታቸው ንጉሥ ሳልማን ሥልጣናቸውን ከለቀቁ በኋላ አምባገነናዊ ሥርዓት በሳውዲ አረቢያ ለማምጣት የሚጠቁም ነው፡፡ ምንም እንኳ መሐመድ ቢን ሳልማን አስፈሪው የሳውዲ ዓረቢያ ፖሊስ ሥልጣን ያጠበቡና ሴቶች መኪና የመንዳት መብት የፈቀዱ ቢሆኑም ፖለቲካዊ ተቃዋሚ ወደ ሳልማኒ ሥልጣን ያለማስጠጋት አካሄድ ይታይባቸዋል፡፡ በዚህም የሳውዲ ጠንካራ የሃይማኖት አባቶች፣ ባለሀብቶችና አክራሪ የወሃቢ መሪዎችን ማሰራቸው ተጠቅሷል፡፡

READ  ጋቶች ፓኖም ወደ ሩስያው አንዚ ማካቻካላ ለሙከራ ያመራል

የመሀመድ ቢን ሳልማን በፍጥነት ወደ ሥልጣን መምጣት ቀጥሎም ተመሳሳይ አምባገነናዊ ሥርዓት መመስረት የዘመናዊት ሳውዲ ዓረቢያ መስራች ከዓብዱላዚዝ ቢን ሳውድ አመጣጥ ጋር የሚያመሳስሉት የመካከለኛ ምስራቅ ተንታኞችም አልጠፉም፡፡ ዓብዱላዚዝ ቢን ሳውድ እአአ በ1930ዎቹ የሳውዲ ዓረቢያ በትረ ሥልጣን የተቆናጠጡና የዘመናዊቷ ሳውዲ ዓረቢያ መስራች ናቸው፡፡ በተመሳሳይ ልክ እንደ ዓብዱላዚዝ ቢን ሳውድ መሐመድ ቢን ሳልማንም ግባቸውን ለማሳካት ከጽዮ ናውያን ጋር ለመተባበር ችግር አላጋጠማ ቸውም፡፡

የታሪክ ድርሳናት እንደሚጠቁሙት ንጉሥ ዓብድላዚዝ እአአ በ1953 የዓለም ጽዮናዊት ድርጅት ፕሬዚዳንትና ቆይቶም የመጀመሪያው የሀገረ እስራኤል ፕሬዚዳንት ለነበሩ ዶክተር ቻይም ወይዝማን በፍልስጤም የአይሁድ ሀገር ምስረታ የሚያብራራ ድጋፍ ለመጠየቅ ምንም አለመቸገራቸውን ያስረዳሉ፡፡ በወቅቱ ከተጻፈው ደብዳቤ ዓብዱላዚዝ ቢን ሳውድ በዶክተር ወይዝማን 20 ሚሊዮን ዩሮ ጉቦ ስለተሰጣቸው የጽዮን የአይሁድ ሀገር እቅድ መቀበላቸውን ያስረዳል፡፡ በቅርቡ የተደረገው የእስራኤልና ሳውዲ ዓረቢያ ስምምነትም አሜሪካ ከኢራን ጋር ያላት ጦርነት ጉቦ የሚያሰጥ ሲሆን፤ በሪያድና እየሩሳሌም የሚደገፍ እንዲሁም ከኔታንያሁና መሐመድ ቢን ሳልማን በተጨማሪ ትራምፕና አማካሪያቸው ኩሽነር የጋራ ተጠቃሚነት የሚያጎናጽፍ ሊሆን ይችላል፡፡

የአሁኑ የሳውዲ ዓረቢያ ንጉሥ እአአ ከ2011 ጀምሮ የሪያድ ግዛት አስተዳደር፣ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትርና መከላከያ ሚኒስትር በመሆን አገልግለዋል፡፡ እአአ በ2011 የሳውድ ቢን ዓብዱላዚዝ በትረ ሥልጣን አብቅቶ የመሐመድ ቢን ሳልማን ንጉሣዊ ቤተሰብ ሥልጣን የወጣበት ነው፡፡ ንጉሥ ሳልማን በሶሪያ በፕሬዚዳንት በሽር ዓል ዓሳድና በሊቢያ እየተቀጣጠለ የነበረው በመሐመር ጋዳፊ የተቃውሞ እንቅስቃሴ መሐመድ ቢን ሳልማንን ወጣቱ የግል አማካሪ አድርገው መሾማቸው ይታወሳል፡፡
እአአ በህዳር 2012 የሳልማን ወንድም ንጉሥ ናየፍ ቢን ዓብዱላዚዝ ዓል ሳውድ በመሞቱ ሳልማን የንግሥና አክሊሉን በመረከብ የመጀመሪያ ምክትል ጠቅላይ ሚኒስትር ሆኑ፡፡ በውቅቱ ወንድሙ ንጉሥ ዓብዱላዚዝ ከሀገር ሲወጣ የሳውዲ ዓረቢያ የሀገር ውስጥ ጉዳዮች ሳልማን ያስተዳድር የነበረ ሲሆን፤ በብዛት የሙስሊም ማኅበረሰብ ያሉባቸው ድሃ አገራት ማለትም የሳውዲ ድጋፍ የሚሰጣቸው ከወሃቢስት አክራሪ ቡድን ግንኙነት ያላቸው ሶማሊያ፣ ባንግላዲሽ፣ አፍጋኒስታንና ሱዳንን ለመርዳት ይወድ እንደነበረ ይታወቃል፡፡

READ  “ተመስገን ሕመሙ ፀንቶበታል” የጋዜጠኛ ተመስገን ደሳለኝ ቤተሰቦች

በመካከለኛ ምስራቅ «የጠላትህ ጠላት ወዳጅህ ነው» በሚለው አገላለጽ እስራኤል ከሳውዲ ዓረቢያ ጋር ከነበራት መልካም ያልሆነ ግንኙነት ወጥታ በቀጣናው ከኢራን ጋር ልትጋፈጥላት ስለምትፈልግ ጠንካራ መወዳጀት ስትመሰርት ትታያለች፡፡ የእስራኤልና ሳውዲ ዓረቢያ ግንኙነት ውሎ አድሮ የአደባባይ ምስጢር ሆኗል፡፡ በተጨማሪ አሜሪካ የሁለቱም የቅርብ አጋሮቿ መተባበር አጥብቃ ስለምትፈልግ ኢራን ከቅርብ ጊዜ ጀምሮ በቀጣናው ለምታደርገው ጸብ አጫሪነት እንዲሁም የሂዝቦላህ አስተዳደር ለእስላማዊ መንግሥት አይ ኤስ ማደራጀትና የሚሰጠውን ድጋፍ ለማጥበብ ጫና እየፈጠሩ ያሉ እስራኤል ሳውዲ ዓረቢያን አጥብቃ ትፈልጋታለች፡፡

በሌላ በኩል የእስራኤልና ሳውዲ ዓረቢያ ትብብር ኢራንን በጋራ ከመዋጋት የዘለለ እንደማይሆን የጠቆሙም አሉ፡፡ የሳውዲ ዓረቢያ መንግሥት የእስራኤል በመካከለኛ ምስራቅ መሰረታዊ አጋርነት መፍጠር ግልጽ ዲፕሎማሲያዊ ግንኙነት የሚከለክልና ከቀረጻ ውጪ (ኦፍ ሪከርድ) ምክክር ላይ የተመሰረተ በመሆን ይቀጥላል የሚል እሳቤ አለው፡፡ ከትብ ብራቸው በስተጀርባ ያልተገለጸ የደህንነትና መሰል ውይይቶች ይፋ ያለመሆኑ ምክንያትም እስራኤል አሁንም ቢሆን ከአረብ አገሮች ወዳጅነት ስሌላት መሆኑ አንዳንድ ተንታኞች ይናገራሉ፡፡

አሜሪካ ከሁለቱም አገራት ያላት ግንኙነትም የፕሬዚዳንት ትራምፕ በኢራን የነበረው የኒኩሌር ስምምነት ውድቅ ማድረጋቸው ተከትሎ እምብዛም አለመሆኑ ተጠቅሷል፡፡ ሁለቱም አገራት ግን በኦባማ ዘመን የተጀመረው የኢራን የኒኩሌር ስምምነት በማካሄድ ላይ ሲገኙ ተመራጩ የአሜሪካው ፕሬዚዳንት ትራምፕ ግን ስምምነቱን ውድቅ በማድረግ መውጣታቸው ይታወቃል፡፡ ይሁን እንጂ የትራምፕ አስተዳደር ከሁለቱም አገራት ጋር ጠንካራ ግንኙነት ለመፍጠር እየተንቀሳቀሰ ይገኛል፡፡ ለዚህም እንደማሳያ የሚወሰደው የፕሬዚዳንቱ አማካሪና አማች ጃሬድ ኩሽነር ከሳውዲ ዓረብያው ንጉስ መሐመድ ቢን ሳልማንና ከእስራኤሉ ጠቅላይ ሚኒስትር ቤንጃሚን ኔታንያሁ የጠበቀ ወዳጅነት መኖሩ ነው፡፡ ዘገባው ከግሎባል ሪሰርችና ኤን.ቢ.ሲ ድረገጾች የተገኘ ነው፡፡

በሪሁ ፍትዊ

Continue Reading

Trending

news.et Mobile App!

It's Faster!

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close