Connect with us

Art and Culture

ሰው ሀገር የሞተው | በያሬድ ነጋሽ

Published

on

ሰው ሀገር የሞተው  

ሰው ሀገር የሞተው  | በያሬድ ነጋሽ

ከአዲስ አበባ 110 ኪ.ሜ ላይ እርቃ በምትገኘው ወሊሶ መግቢያ ላይ በሚገኘው የጨፎ ቅዱስ ገብርኤል ቤተክርስቲያን አውደ ምህረቱ ፊት ለፊት በሁለተኛው የጣልያን ወረራ ወቅት ለእናት ሀገር በጥብቅ የጀግንነት ዘብ ከቆሙ ኢትዩጵያውያን አርበኞች መካከል አንደኛው ለሆነው ደጅአዝማች ገረሱ ዱኪ መታሰቢያነት በግርማ በቆመለት ሀውልት ስር ስለ ጀግናው ህይወት የሚተርክ በእምነበረድ የታተመ ጽሁፍ በማንበብ ላይ ነበርኩ ፡፡ ጽሁፉን በማንበብ ላይ ሳለሁ ግን አንድ ዘግይተው የመጡ አዛውንት ድርጊት ቀልበን ገዛው፡፡ አዛውንቱ ወደ ጀግናው ሀውልት በመጠጋት ሀውቱ ላይ ከዛፎች ተራግፈው ያረፉትን ቅጠሎች በማንሳት ተጠምደው ነበር፡፡

እኔም ቀደም ብዬ ያላደረኩትን የምንተ እፍረቴን አንድ ሁለት ቅጠል ጎንበስ ብዬ አነሳው፡፡በዛውም ግን ስለጀግው ሀውልቱ ስር በእምነበረድ ከተጻፈው ጽሁፍ በተጨማሪ እንዲነግሩኝ ለመጠየቅ መግቢያ የሚሆነኝን ሰላምታ ሰጠኋቸው፡፡እሳቸውም ሰላምታዬን በትህትና መለሱልኝ ፡፡ወደ ቤተክርስቲያኒቱ የገባሁት በአጋጣሚ እንደሆነ ነግሬ ፤ ባለችኝ አጭር ጊዜ ስለ ጀግናው ተጨማሪ ማብራሪያ ካላቸው እንዲሰጡኝ ጠየኳቸው እና ወደ አንድ ጥላ ስር ይዘውኝ ሄዱ ፡፡አዛውንቱን እንዲነግሩኝ ለጠየኳቸው ጥያቄ በእብነበረዱ ከተጻው በላይ ከእናቱ ፣ ከአባቱ ወይንም ከሰፈርና ከትግል ጓደኞቹ እየሰማሁ እስኪመስለኝ ድረስ ተረኩልኝ፡፡ የወሬያቸው ማገባደጅ ግን እንባ እንዲያቀሩ ያስገደዳቸው ነበር፡፡

“ይሄውልህ ልጄ ቀደም ሲል የውጪ ወራሪ ባህል ፣ ወግ እና ሀይማኖት ሊያጠፋ መጥቷል በተባለ ጊዜ በሰሜን መጥቶ እንደሆን አፍንጫ ሲመታ አይን እንደሚያለቅስ ሁሉ ከደቡቡም፣ ከምእራቡም እና ከምስራቁም ፤ በምዕራብ መጣ ሲባል ጸጉርህን እሳት ነክቶህ እንደው እጅህ በውሀ እንደሚያበርድልህ ሁሉ ከሰሜኑም ከደቡቡም እና ከምስራቁም ፤ በምስራቅ መጣ ሲባል አንድ ሰው በአይምሮው ሀሳብ አሰላስሎ መናገር የፈለገ እነደሆን አንደበቱ እንደሚታዘዘው ሁሉ ከምእራቡም ፣ ከሰሜንና ከደቡቡም ፤ በደቡብ መጣ ሲባል አንድ ገበሬ ዛፍ መቁረጥ አስቦ እግሩ ዛፉ ድረስ ካልወሰደው ፤ ቢወስደው እንኳን እጁ መጥረቢያ ካልጫበጠለት እንደማይሆነው ሁላ ከሰሜን ፣ ከምእራብ እና ከምስራቅ መላው የኢትዩጵያ ህዝብ ማቄን ጨርቄን ሳይል ለእናት ሀገሩ ዘብ ለመቆም የጀግና ሞትን ሞቷል፡፡

READ  ስሜ ጠፍቷል በሚል በአቡነ ማቲያስ የተከሰሰው ጋዜጠኛ ፍሬው አበበ ከቀረበበት የወንጀል ክስ ነጻ ሆነ

በአደዋ እና በማይጨው ጦርነት የጠላት ጦር በትግራይ በኩል ነበር የመጣው፡፡ ይሄ ችግር ግን የትግራይ ህዝብ ብቻ አልነበረም፡፡ የእናት ሀገር እንጂ ፡፡ለዚህም ነው መላ የኢትዩጵያ ህዝብ ደሙን ከፍሎ እቺን ሀገር ለዛሬ ያሰነበተልን፡፡ የግብጽ ጦር በጉራ በኩል ሲመጣ ችግሩ የኤርትራና የአከባቢው ህዝብ ብቻ ችግር አልነበረም ፡፡ለዛም ነው መላ የኢትዩጵያ ህዝብ በአጼ ዩሀንስ ጦር ውስጥ ተካቶ ህይወቱን የሰጠው፡፡ በምስራቅ በኩል እስከ ሀረርጌ ድረስ ወረራውን በማስፋፋት ወደ ሀገራችን የገባው የሲያድባሬ ጦር አመጣጡ በሱማሌ እና በኦሮሚያ በኩል ነበር፡፡ ይሄም ችግር ግን የሶማሌውና የኦሮሞ ህዝብ ብቻ አልነበረም ፡፡የእናት ሀገር እንጂ፡፡በዚህም ምክንያት በርካታ የኢትዩጵያ ህዝብ ህይወቱን ለሀገሩ ገብሯል፡፡አየህ ኢትዩጵውያን አንዳችን በአንዳችን የደም ውለታ ላንለያይ ተሳስረናል፡፡

ልጄ አሁን ላይ ግን ኢትዩጵያ ከምትዋሰናቸው ጎረቤት ሀገራት ድንበር በተጨማሪ ለጓዳ ጎድጓዳዋ ሁሉ ድንበር አበጅታለች አሉ፡፡አረ እንደውም ጓዳዎቿም የአንተ ሀገር ወዲያ የእኔ ሀገር ወዲህ ብለው ጦር ሰብቀዋ አሉ ፤ የዚህ አከባቢ ሰውና የዚህ አከባቢን ቋንቋ ካልተናገርክ ስራም የሚቀጥርህ የለም ሲሉም ሰማሁ፡፡ልጄ በአደዋ በማይጨው ፣ በሀረርጌው እና በሌሉቹም የሀገሪቷ ክልሎች ላይ ከውጪ ወራሪ ጋር በተደረጉ ጦርነቶች ወቅት ወረራው የተፈጸመበት ቦታ የትውልድ መንደራቸው ባይሆንም እናት ሀገሬ ብለው ህይወታቸውን የሰጡ ጀግኖች እናት ዛሬ ላይ ብትኖር ምን ብላ እንደምታለቅስ ታውቃለህ?” ብለው ጠየቁኝ ፡፡ እኔም እኔ እንጃ የሚል ምላሽ በጭንቅላቴ ሰጧቸው፡፡ “ሰው ሀገር የሞተው እያለች ታለቅስ ነበር ፡፡ምክንያቱም ዛሬ ላይ ሀገሩ የትውልድ መንደሩ ነበራ”፡፡ “አሁን ይሄ ጀግና” አሉኝ ወደ ደጅአዝማች ገረሱ ዱኪ ሀውልት እየጠቆሙኝ ∷ “ጦሩን ማንሳት የነበረበት የጠላት ጦር ትግራይን አጋይቶ ፣ ወሎን አፈራርሶ እና ሸዋን አንድዶ ወሊሶ የገባ እለት ነበር፡፡ምክንያቱም ሀገሩ የትውልድ ስፍራው ስለነበር” እያሉኝ አይናቸው በእናባ ሞላ፡፡ እኔም የእኚህን አዛውንት እንባ ለሀገሪቷ የራሄልን እንባ ያድርግላት እያልኩ አንድ ትውስታ በአይምሮዬ ተከሰተ፡፡

READ  በታንዛኒያ እስር ቤት የነበሩ 87 ኢትዮጵያውያን ስደተኞች ወደ ሃገራቸው ተመለሱ

በእኔ እድሜ ሀገራችን የገጠማት ጦርነት የኢትዩ-ኤርትራ ጦርነት ብቸኛው ነበር፡፡የመጨረሻዋም እንዲሆን እመኛለሁ‼፡፡ በዚህ ጦርነት ወቅት በተወለድኩበት አዲስ አበባ . . . ልደታ አከባቢ በቅጽል ስሙ ሞሮኮ ተብሎ የሚጠራ የሰፈሬ ልጅ ሀገር ተወሮ እጅ እግሬን አጣጥፌ አልቀመጥም ብሎ በመዝመት ውድ ህይወቱን በጀግንነት እንደከፈለ አውቃለሁ፡፡እንደ አዛውቱ ገለጻ የሰፈሬ ልጅ ሞሮኮ ከመዝመቱ በፊት የጠላት ጦር የአዲስ አበባ መግቢያ የሆነችው አያት አከባቢ እስኪደርስ ሊታገስ ሲገባው ሰው ሀገር እንደሞተ ተሰማኝ፡፡ነብስ ይማር‼!

አዛውንቱን ከተለየው በኋላ ግን አንድ ስጋት ውስጤ ተጫረ ፡፡ይሄውም አሁን ላይ የጠላት ጦረ በሰሜን ወይንም በደቡብ ወይንም በምስራቅ ወይንም ደግሞ በምዕራብ መጣ ቢባል ከአከባቢው ውጪ ያለን የሀገሪቷ ልጆች ይበለው የሚል ምላሽ እንዳንሰጥ ፍርሀት ነገሰብኝ፡፡ DIRETUBE

Continue Reading

Art and Culture

ወደ ዳንጉር ተራራ፤ ከማንቡክ እስከ ጉብላክ

Published

on

ወደ ዳንጉር ተራራ፤ ከማንቡክ እስከ ጉብላክ

ወደ ዳንጉር ተራራ፤ ከማንቡክ እስከ ጉብላክ | ተጓዡ ጋዜጠኛ ሄኖክ ስዩም ወደ ዳንጉር ተራራ ይዞን ሊወጣ መተከል ዞን ገብቷል፡፡ በማንቡክ የነበረውን ቆይታ የጉብላክ ከተማን ድባብ እየተረከ ዳገቱን ይዞን ይወጣል፡፡ ስውሩ የተፈጥሮ መስህብ እስከ ዛሬስ የት ነበር? ብሎ ይጠይቃል፡፡ ቋንቋ አብሮ ለመኖር እንቅፋት የማይሆንበትን አኗኗርን እንዲህ ያስጎበኘናል፡፡ | ሄኖክ ስዩም በድሬ ቲዩብ

ማንቦጓ የሚለው ቃል የመጣው ከጉምዝኛ ነው፡፡ መዋቢያ ማለት ነው ትርጉሙ፡፡ ማንቦጓ የሚለው ቃል ደግሞ ማንቡክን ወለደ፡፡ እኔ ማንቡክ ነኝ፡፡

በአሶሳ በኩል ነው የመጣሁት 379 ኪሎ ሜትሮችን ተጉዤ እዚህ ደርሻለሁ፡፡ ያለሁባት ከተማ ስያሜዋን ያገኘችው ከማንቡክ ወንዝ ነው፡፡

የጉምዝ ሴቶች ወደ ወንዙ እየወረዱ ከሚዋቡበት፤ እናም ወንዙን ማንቦጓ ሲሉ መዋቢያ አሉት፡፡ ማንቡክ ከዚህ ቃል ተገኘ፡፡

ዳንጉር ነኝ፡፡ መተከል ገብቻለሁ፡፡ እዚህ ብዙ ተሸሽጎ የኖረ መስህብ አለ፡፡ እዚህ ምንም ያልተነገረለት ተአምር ተቆጥሮ አያልቅም፡፡ የጠንካራ ገበሬዎች ከተማ በጠዋት ትነቃለች፡፡ ሲያቅላላ የታረደው በሬ ጸሐይ ስትወጣ ትዝታውም አይተርፍ፡፡ እንዲህ ናቸው ስጋ ቤቶቿ፤ ብዙው ሱቅ ከግብርና የተቆራኘ ነው፡፡ ብዙ ሰው የሚያወጋችሁ ምድር ምን ያህል ፍሬ እንደሰጠችው ነው፡፡ ብዙ ቋንቋ የሚሰማባት ከተማ ናት፡፡

የሰው ልጆች ከተማ፤ 838700 ሄክታር ቆዳ ስፋት ካለው ዳንጉር ወረዳ ብዙው ቆላማ ነው፡፡ ሦስት እጁ ቆላማ በሆነበት ምድር ደግሞ ሃያ በመቶ የሚሆን አስደናቂ ደጋ ምድር አለ፡፡ ማንቡክ ግን ሞቃታማ ናት፡፡

በ1962 ዓ.ም. ነበር ከተማ ሆና የተቆረቆረችው፡፡ ከከተማዋ ታሪክ ጋር ባለውለታ ሆነው ፊታውራሪ ኢያሱ ዘለቀ እና አቶ ተፈራ ሆሬ ስማቸው ጎልቶ ይነሳል፡፡ ማንቡክን በጠዋት ለቅቄ መንገድ ጀመርኩ፡፡ ቀጥዬ የምንደረደርባት ከተማ ጉብላክ ነች፡፡

READ  ቱርካዊቷ ዐቢይ ለገሠ የቤጂንግ ኦሊምፒክ ሁለት ብር ሜዳሊያዎቿን ተነጠቀች - የመሠረት ደፋር ነሐስ ወደ ብር ሜዳሊያ ከፍ ይላል

ጉብላክ ከማንቡክ በበለጠ ለግብርና ሕይወት ትቀርባለች፡፡ ሁለ ተገሯ ከምድር ፍሬ ጋር የተገናኘ ነው፡፡ እዚህም እዚያም ሰሊጥ በቆሎ ማሽላ ነው ጨዋታው፡፡ ትራክተሮች ማየት ብርቅ አይደለም፡፡ የማሳ ላይ ውሎ አላደርስ ብሏቸው የነተበ ልብሳቸውን አላወልቅ ያሉ ብርቱዎች ወዛም ያደረጓት ከተማ ናት፡፡

ጉብላክ ሰባ በመቶ ምድሩ ሜዳማ ለሆነው ዳንጉር አንድ ማሳያ ናት፡፡ ሩቅ ድረስ በተዘረጉ የእርሻ ማሳዎች ተከባለች፡፡ ከጉብላክ እስከ ድባጉያ እጓዛለሁ፡፡ ከዚያ በኋላ ግን በእግር ነው፡፡

ለብዙ ሰዓታት በእግር መጓዝ፤ ወደ ዳንጉር ተራራ አናት መውጣት፤ ከዳንጉር አናት ሆኖ ትይዩውን በላያን ማየት፤ እድሜ ጠገቡን ገዳም መጎብኘት፤ የደገኛውን ምድር እስክጠግበው መቆየት፡፡ ወደዚያው ለመሄድ መንገድ ላይ ነኝ፡፡ DireTube

Continue Reading

Art and Culture

“ህዳር ሲታጣን” በዚህ ዘመን….

Published

on

“ህዳር ሲታጣን” በዚህ ዘመን….

ከ100 ዓመታት በፊት በአገራችን በህዳር ወር ተከስቶ የበረው የኢንፍሉዌንዛ በሽታ ስፍር ቁጥር የሌለው የሰው ህይወት እንዳጠፋ የታሪክ መዛግብት ያስረዳሉ።

በዘመኑ የነበሩት ነግስታት የበሽታውን ስያሜ “የህዳር በሽታ” ብለው በሽታው በቀላሉ ሊስፋፋ የሚችለው ደግሞ ከጽዳት ጉድለት መሆኑን ለህዝብ በማስገንዘብ ነዋሪዎች የመንደራቸውን ቆሻሻ እያሰባሰቡ በማቃጠል በሽታውን ለመከላከል እንዲዘምት በአዋጅ አዘዙ።

ይህ የቆሻሻ ማቃጠልና በጭስ የማጠኑ ልምድ በጊዜው የነበረውን በሽታ በማጥፋት ከፍተኛ ሚና የተጫወተ ቢሆንም አሁን የምናቃጥላቸው ፌስታልና የተለያዩ ኬሚካል ያላቸው ቁሶች የከባቢ ሙቀት መጨመርን የሚያባብስ መሆኑን የዘርፉ ባለሙያዎች ይገልጻሉ፡፡

በዘንድሮው ህዳር 12 ማለዳም አዲስ አበባ በግራጫማ ጭስ ታፍና ተስተውላለች፡፡

በጉዳዩ ላይ ያለዎት ሀሳብ አስተያየት ያካፍሉን!!  ebc

READ  ሰባት የግል ከፍተኛ ትምህርት ተቋማት ያቀረቡት የዩኒቨርሲቲና ኮሌጅነት ጥያቄ ውድቅ ተደረገ
Continue Reading

Art and Culture

የዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ከፊት መምጣት

Published

on

የዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ከፊት መምጣት

የዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ከፊት መምጣት፤ የኦቦ ለማ መገርሳ ካቢኔ ሩቅ አሳቢነት እና የኦሮሞ ባህል ጥላቻን የመጥላት እሴት | ከስናፍቅሽ አዲስ በድሬቲዩብ

ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ የኦዳ ትራንስፖርት የብስራት ጉባኤ ላይ ከፊት ታይተዋል፡፡ ጎናቸው ያሉት ያሳደጓቸው የፖለቲካ ልጆች ናቸው፡፡ በርሃ ሳሉ አይተዋወቁም፡፡ የበርሃ ጓዱን ለእግዜሃር ሰላምታ ዓይኑን አያሳየኝ በሚል የፖለቲካ ሜዳ ሌላ ዓይነት ጨዋታ ማየታችን አጃኢብ አስብሎን ከርሟል፡፡

እውነቱ ግን ኦሮሚያን የሚመሯት የኦሮሞ ልጆች መሆናቸው ነው፡፡ አንድ መሪ የሚመራው ሕዝብ አብራክ ክፋይ ሲሆን ባህሉን ያከብራል፡፡ እንደ ባህሉ ይኖራል፡፡ ከሀገር ወግ አያፈነግጥም፡፡

እኔ በኦዳ ትራንስፖርት ጉባኤ ላይ ነጋሶን ከነ ለማ ጋር አብሬ ሳያቸው የገባኝ የገዳ ሥርዓት እሴት ምን ያህል ታላቅ መሆኑን ነው፡፡ በሀሳብ ልትለያይ ትችላለህ ግን ጠላት አይደለህም፡፡

ኦሮሚያን በመምራት በኩል የኦሮሞን ባህል አውቆ እንደ ኦሮሞ በመምራት ረገድ የተሳካላቸው መሪ አባዱላ ነበሩ፡፡ ግን እሳቸው በዚያን ወቅት ብቻቸውን ናቸው፡፡ ዛሬ ድፍን ካቢኔው ሊባል በሚችል መልኩ የአባቶቹን ወግ ጠንቅቆ ያውቃል፡፡ የአባቶቹ ወግ ደግሞ ጥላቻን ይጠላል፡፡

እናም እንደ ገዳ ባህል ወንድም ወንድሙን አይጠላም፡፡ ሀሳቡን ስለ ጠላ ወንድሙን አያሳድም፡፡ የዶክተር ነጋሶ ከፊት መምጣት ምስጢሩ ይሄ ይመስለኛል፡፡ ያም ሆኖ በጥላቻ ፖለቲካ መጠጥ የሰከርን ስለሆነ በሆነው ነገር ደንግጠናል፡፡ ተገርመን አላበቃንም፤ አሰላስለን አልጨረስንም፡፡

ዶክተሩ በምን አግባብ ዳግም በኦሮሞ ህዝብ ጉዳይ እንደ አንድ ኦሮሞ በጉባኤ እንግዳ ሆነው ይታደማሉ ብለን እናስብ ነበር፡፡ አዲስ ትውልድ መጣና አደረገው፡፡ በዶክተሩ ቋንቋ ስንጠቀም፤ መንግስቱ ሃይለማርያምን የማይመስል አዲስ ትውልድ፡፡ ይሄ ሌሎቹም ጋር ቢለመድ መልካም ነበር፡፡ ግን ውሃ መውቀጥ ስለሆነ አልናፍቀውም፡፡ ኦሮሚያ ይቀጥል ዘንድ ግን እመኛለሁ፡፡

READ  አምባሳደር አባዲ ዘሞ የክብር ኒሻን ተሸለሙ

ኢትዮጵያ ዲሞክራሲን ብዙ ዓመታት ቀድማ የጀመረች ሀገር ናት ብለን ስንሟገት ማስረጃችን ገዳ ነው፡፡ ሀሳብ እንጂ ሰው እንደማይገፋ ማሳያ የሆነው ይህ ባህል የገዳ ስርዓት እሴት የፈጠረው ነው፡፡ እናም ደስ ያሰኛል፡፡

ኦህዴድ ቀጥሎ ስለ ዶክተሩ ህልውና ያስብበት፡፡ ተገፍተዋል፡፡ እንደ አንድ ተራ ሀገር ዘራፊ ካድሬ እንኳን የሚታዩ አይደሉም፡፡ ርዕሰ ብሔሩ በብዙ ችግሮች ውስጥ ናቸው፡፡

ትናንትናቸውን ማሰብ ባይቻል እንኳን ጀርመንን ከመሰለች ሀገር ከሞቀ ህይወት የሰው ሀገር ሰው ጭምር ይዘው ሀገር አለኝ ብለው የመጡት የኦሮሞን ህዝብ ለማገልገል እንጂ የጀመሩት ትምህርት አላልቅ ብሏቸው አሊያም፤ ከዚች ሀገር ስራ ፍለጋ አይደለምና፤ አርቀን በማሰብ ትውልድ የሚኮራበት ስራ እንስራ፡፡ DireTube

Continue Reading

Trending

news.et Mobile App!

It's Faster!

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close