Connect with us

Art and Culture

ሃይ ጋይስ! እንዴት ናችሁ? አሳዬ ደርቤ

Published

on

ሃይ ጋይስ! እንዴት ናችሁ? አሳዬ ደርቤ

እንኳን ከዘመነ-ምንትስ ወደ ዘመነ-ሐዲስ (ቴዲ-አፍሮ መዳበሉ ሳይረሳ) በሰላም አሸጋገራችሁ፡፡

በአዲሱ ዓመት መንግስት ከቴዲ አፍሮ አናት ላይ ተንሸራቶ… በጥብስ ፈንታ ጮማ፣ ጮማ ርዕስ እንዲሰጠንና ቴዲ አፍሮም ጣፋጭ ስራዎቹን በዓላት ጋር ባልተዳበለ መልኩ እየለቀቀ ከአዘቦት ድብርታችን እንዲታደገን እመኛለሁ፡፡

ሆኖም ግን ይሄ ምኞቴ በእናንተም በኩል ሆነ በባለቤቶቹ ዘንድ ተቀባይነትን የማያገኝ ከሆነ… እንደተለመደው ሁላ ‹ሰለቸኝና ደከመኝ› ሳልል መንግስትን የሚነቅፉ፣ ቴዲ-አፍሮን የሚደግፉ ጽሁፎቼን በግፌስቡክ ድግዳዬ ላይ ከመለጠፍም ባለፈ… እስካሁን በዚህ ጉዳይ ላይ በ365 ቀናት የጻፍኳቸውን 365 ጽሑፎች በማሰባሰብ ‹‹መንግስት ሲምስ- ቴዲ አፍሮ አፈር ሲያለብስ›› በሚል መጠሪያ መጽሐፍ ለማሳተም የምገደድ መሆኔን ተናግሬና አንገቴን ቀብሬ ወደ ቀጣዩ ሃሳቤ ልግባ!
.
ትናንት የሆነች የኢቢሲ ጋዜጠኛ ወደ ቤተ-መንግስት አምርታ ጠቅላያችን ጋር ያደረገችውን ኢንተርቪው አያችሁት? የጋዜጠኛዋን ነጻነትና ድፍረት’ስ ስታዩ ምን ተሰማችሁ? ‹‹መለስ ያላየው ጉድ!›› አላላችሁም?

ከቤተ- መንግስት ወደ እኔ ቤት ስወስዳችሁ ጓዳዬ ውስጥ ለሚቀጥለው በዓል የተቀመጡ ስድስት የአውራ-ዶሮ ብልቶች ልክ እንደ ኮቴ በጥንቃቄ ተሰቅለው ማየታችሁ አይቀርም፡፡ (ወደ ፊት ደግሞ አራጁ በገመድ መሰቀሉን የምትሰሙበት አውደ-ዓመት ይኖር ይሆናል፡፡)
‹‹ከመቼ ወዲህ ነው የዶሮ ስጋ ቋንጣ መሆን የጀመረው?›› የሚል ጥያቄ ለምታነሱ ሰዎች የምሰጠው ደም ፍላታም መልስ ‹‹ከመቼ ወዲህ ነው ዶሮ’ስ ስድስት መቶ ብር መሸጥ የጀመረው?›› የሚል ይሆናል፡፡

እንደውም ድሮ አባቶቻችን ትልቅ በግና ፍየል ሲያርዱ ቆዳውን አጎዛ በማድረግ ሳሎናቸው ግድግዳ ላይ በመስቀል ታላቅነታቸውን እንደሚገልጹት ሁላ… እኔም የዶሮዬን ቆዳ ከዩኒቨርስቲ መመረቄን የሚገልጽ ፎቶዬን ሳስቀምጥበት በነበረው ፍሬም ውስጥ በማኖር ሳሎኔ ውስጥ ሰቅዬዋለሁ፡፡ (መቼም የአባቴ የበግ አጎዛ የእኔን የዶሮ አጎዛ በጸጉር እንጂ በብር ሊበልጠው አይችልም፡፡)

READ  በከተማዋ በቅርስነት የተመዘገቡ ቤቶች በባለድርሻዎች አለመናበብ ምክንያት እየፈረሱ ነው ተባለ

ከአጎዛው ወደ ስጋው ስመልሳችሁ በስድስት መቶ ብር የተገዛን ዶሮ በአንድ አውዳመትና በአንድ ድስት አቁላልቶ መብላቱ ‹‹ጡር›› የሚያመጣ ስለመሰለኝ ስድስቱን ብልት ከስድስት ኪሎ ሽንኩርት ጋር የሚቁላለበትን አዲስ አሰራር ተግባራዊ በማድረግ ዘመን መለወጫን በደማቅ ሁኔታ ላሳልፈው ችያለሁ፡፡

መቼስ አዲስ ዓመት በመጣ ቁጥር… ሰውነት እየኮሰመነ፣ እንስሳነት እየገዘፈ የሚመጣ ከሆነ፤ ልጆች ካሉት ሰው ይልቅ በጎች ያሉት ሰው ‹‹‹አንቱ›› የሚባል ከሆነ፤ እንስሳውን የሚያደልብ፣ እረኛውን የሚያስርብ ዘመን ከፊታችን በተደቀነ ቁጥር…. ከወቅቱ ጋር ራሳችንን ለማቆየት አሰራራችን ካላሻሻልን፣ ፍላጎታችንን ካልገደልን በሕይወት መሰንበት የሚቻል አልሆነም፡፡ (ወይም ደግሞ እንስሳትን በሸኮናቸው ሳይሆን በስጋቸው የሚመዝን ቻይና-ሰራሽ መነጽር ዓይናችን ላይ ማስገጠም ይኖርብናል፡፡)

ሆኖም ግን ‹መንግስት›  በእያንዳንዱ ዘመን ሰውነታችንን ከማራከስም አልፎ….
‹‹ስድስት ወር ለሞላው ብላቴና ህጻን፣
ፈጭተው ይመግቡት ስጋና እንቁላሉን›› እያለ ከአውሮፓ መድረክ ላይ የኮረጀውን የሸክስፒር ቀልድ በቴሌቪዥናችን መቀባጠሩን የማያቆም ከሆነ የአዲሱ ዓመት

እቅዳችን የመነመኑ ብላቴናዎቻችንን ከእነአጥሚታቸው ወደ አደባባይ በመውጣት ተቃውሟችንንና ቁጣችንን መግለጽ ይሆናል፡፡

እስከዚያው ግን በበዓሉ ምሽት ሽንኩርቴን በልቼና ጆሊ-ጁሴን ጠጥቼ በጻፍኳት የድሮ-ስርዓት ናፋቂ ግጥሜ ልሰናበታችሁ፡፡
የድሮዉን እርጎ ያለፈ ቀን ቋንጣ፤
በልቼ፣ ጠጥቼ ጎኔ ቢያጠረቃ፤
ሰዉ ችቦ ለኩሶ…
ለቅዱስ ዮሃንስ- ለአዲስ ቀን ሲወጣ፤
እባክህ ጌታዬ….
ለኔ ለብቻዬ- አሮጌ ቀን አምጣ!

DIRETUBE

Continue Reading

Art and Culture

ወደ ዳንጉር ተራራ፤ ከማንቡክ እስከ ጉብላክ

Published

on

ወደ ዳንጉር ተራራ፤ ከማንቡክ እስከ ጉብላክ

ወደ ዳንጉር ተራራ፤ ከማንቡክ እስከ ጉብላክ | ተጓዡ ጋዜጠኛ ሄኖክ ስዩም ወደ ዳንጉር ተራራ ይዞን ሊወጣ መተከል ዞን ገብቷል፡፡ በማንቡክ የነበረውን ቆይታ የጉብላክ ከተማን ድባብ እየተረከ ዳገቱን ይዞን ይወጣል፡፡ ስውሩ የተፈጥሮ መስህብ እስከ ዛሬስ የት ነበር? ብሎ ይጠይቃል፡፡ ቋንቋ አብሮ ለመኖር እንቅፋት የማይሆንበትን አኗኗርን እንዲህ ያስጎበኘናል፡፡ | ሄኖክ ስዩም በድሬ ቲዩብ

ማንቦጓ የሚለው ቃል የመጣው ከጉምዝኛ ነው፡፡ መዋቢያ ማለት ነው ትርጉሙ፡፡ ማንቦጓ የሚለው ቃል ደግሞ ማንቡክን ወለደ፡፡ እኔ ማንቡክ ነኝ፡፡

በአሶሳ በኩል ነው የመጣሁት 379 ኪሎ ሜትሮችን ተጉዤ እዚህ ደርሻለሁ፡፡ ያለሁባት ከተማ ስያሜዋን ያገኘችው ከማንቡክ ወንዝ ነው፡፡

የጉምዝ ሴቶች ወደ ወንዙ እየወረዱ ከሚዋቡበት፤ እናም ወንዙን ማንቦጓ ሲሉ መዋቢያ አሉት፡፡ ማንቡክ ከዚህ ቃል ተገኘ፡፡

ዳንጉር ነኝ፡፡ መተከል ገብቻለሁ፡፡ እዚህ ብዙ ተሸሽጎ የኖረ መስህብ አለ፡፡ እዚህ ምንም ያልተነገረለት ተአምር ተቆጥሮ አያልቅም፡፡ የጠንካራ ገበሬዎች ከተማ በጠዋት ትነቃለች፡፡ ሲያቅላላ የታረደው በሬ ጸሐይ ስትወጣ ትዝታውም አይተርፍ፡፡ እንዲህ ናቸው ስጋ ቤቶቿ፤ ብዙው ሱቅ ከግብርና የተቆራኘ ነው፡፡ ብዙ ሰው የሚያወጋችሁ ምድር ምን ያህል ፍሬ እንደሰጠችው ነው፡፡ ብዙ ቋንቋ የሚሰማባት ከተማ ናት፡፡

የሰው ልጆች ከተማ፤ 838700 ሄክታር ቆዳ ስፋት ካለው ዳንጉር ወረዳ ብዙው ቆላማ ነው፡፡ ሦስት እጁ ቆላማ በሆነበት ምድር ደግሞ ሃያ በመቶ የሚሆን አስደናቂ ደጋ ምድር አለ፡፡ ማንቡክ ግን ሞቃታማ ናት፡፡

በ1962 ዓ.ም. ነበር ከተማ ሆና የተቆረቆረችው፡፡ ከከተማዋ ታሪክ ጋር ባለውለታ ሆነው ፊታውራሪ ኢያሱ ዘለቀ እና አቶ ተፈራ ሆሬ ስማቸው ጎልቶ ይነሳል፡፡ ማንቡክን በጠዋት ለቅቄ መንገድ ጀመርኩ፡፡ ቀጥዬ የምንደረደርባት ከተማ ጉብላክ ነች፡፡

READ  በቻይኖች የሚገነባው የኢንዱስትሪ ፓርክ ለኢትዮጵያዊያን የስራ እድል ፈጣሪና ኢኮኖሚውን የሚያስድግ ነው ተባለ

ጉብላክ ከማንቡክ በበለጠ ለግብርና ሕይወት ትቀርባለች፡፡ ሁለ ተገሯ ከምድር ፍሬ ጋር የተገናኘ ነው፡፡ እዚህም እዚያም ሰሊጥ በቆሎ ማሽላ ነው ጨዋታው፡፡ ትራክተሮች ማየት ብርቅ አይደለም፡፡ የማሳ ላይ ውሎ አላደርስ ብሏቸው የነተበ ልብሳቸውን አላወልቅ ያሉ ብርቱዎች ወዛም ያደረጓት ከተማ ናት፡፡

ጉብላክ ሰባ በመቶ ምድሩ ሜዳማ ለሆነው ዳንጉር አንድ ማሳያ ናት፡፡ ሩቅ ድረስ በተዘረጉ የእርሻ ማሳዎች ተከባለች፡፡ ከጉብላክ እስከ ድባጉያ እጓዛለሁ፡፡ ከዚያ በኋላ ግን በእግር ነው፡፡

ለብዙ ሰዓታት በእግር መጓዝ፤ ወደ ዳንጉር ተራራ አናት መውጣት፤ ከዳንጉር አናት ሆኖ ትይዩውን በላያን ማየት፤ እድሜ ጠገቡን ገዳም መጎብኘት፤ የደገኛውን ምድር እስክጠግበው መቆየት፡፡ ወደዚያው ለመሄድ መንገድ ላይ ነኝ፡፡ DireTube

Continue Reading

Art and Culture

“ህዳር ሲታጣን” በዚህ ዘመን….

Published

on

“ህዳር ሲታጣን” በዚህ ዘመን….

ከ100 ዓመታት በፊት በአገራችን በህዳር ወር ተከስቶ የበረው የኢንፍሉዌንዛ በሽታ ስፍር ቁጥር የሌለው የሰው ህይወት እንዳጠፋ የታሪክ መዛግብት ያስረዳሉ።

በዘመኑ የነበሩት ነግስታት የበሽታውን ስያሜ “የህዳር በሽታ” ብለው በሽታው በቀላሉ ሊስፋፋ የሚችለው ደግሞ ከጽዳት ጉድለት መሆኑን ለህዝብ በማስገንዘብ ነዋሪዎች የመንደራቸውን ቆሻሻ እያሰባሰቡ በማቃጠል በሽታውን ለመከላከል እንዲዘምት በአዋጅ አዘዙ።

ይህ የቆሻሻ ማቃጠልና በጭስ የማጠኑ ልምድ በጊዜው የነበረውን በሽታ በማጥፋት ከፍተኛ ሚና የተጫወተ ቢሆንም አሁን የምናቃጥላቸው ፌስታልና የተለያዩ ኬሚካል ያላቸው ቁሶች የከባቢ ሙቀት መጨመርን የሚያባብስ መሆኑን የዘርፉ ባለሙያዎች ይገልጻሉ፡፡

በዘንድሮው ህዳር 12 ማለዳም አዲስ አበባ በግራጫማ ጭስ ታፍና ተስተውላለች፡፡

በጉዳዩ ላይ ያለዎት ሀሳብ አስተያየት ያካፍሉን!!  ebc

READ  አሸንዳ 2009 ዓ.ም. ጉባኤ በመቐለ ተካሄደ
Continue Reading

Art and Culture

የዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ከፊት መምጣት

Published

on

የዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ከፊት መምጣት

የዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ከፊት መምጣት፤ የኦቦ ለማ መገርሳ ካቢኔ ሩቅ አሳቢነት እና የኦሮሞ ባህል ጥላቻን የመጥላት እሴት | ከስናፍቅሽ አዲስ በድሬቲዩብ

ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ የኦዳ ትራንስፖርት የብስራት ጉባኤ ላይ ከፊት ታይተዋል፡፡ ጎናቸው ያሉት ያሳደጓቸው የፖለቲካ ልጆች ናቸው፡፡ በርሃ ሳሉ አይተዋወቁም፡፡ የበርሃ ጓዱን ለእግዜሃር ሰላምታ ዓይኑን አያሳየኝ በሚል የፖለቲካ ሜዳ ሌላ ዓይነት ጨዋታ ማየታችን አጃኢብ አስብሎን ከርሟል፡፡

እውነቱ ግን ኦሮሚያን የሚመሯት የኦሮሞ ልጆች መሆናቸው ነው፡፡ አንድ መሪ የሚመራው ሕዝብ አብራክ ክፋይ ሲሆን ባህሉን ያከብራል፡፡ እንደ ባህሉ ይኖራል፡፡ ከሀገር ወግ አያፈነግጥም፡፡

እኔ በኦዳ ትራንስፖርት ጉባኤ ላይ ነጋሶን ከነ ለማ ጋር አብሬ ሳያቸው የገባኝ የገዳ ሥርዓት እሴት ምን ያህል ታላቅ መሆኑን ነው፡፡ በሀሳብ ልትለያይ ትችላለህ ግን ጠላት አይደለህም፡፡

ኦሮሚያን በመምራት በኩል የኦሮሞን ባህል አውቆ እንደ ኦሮሞ በመምራት ረገድ የተሳካላቸው መሪ አባዱላ ነበሩ፡፡ ግን እሳቸው በዚያን ወቅት ብቻቸውን ናቸው፡፡ ዛሬ ድፍን ካቢኔው ሊባል በሚችል መልኩ የአባቶቹን ወግ ጠንቅቆ ያውቃል፡፡ የአባቶቹ ወግ ደግሞ ጥላቻን ይጠላል፡፡

እናም እንደ ገዳ ባህል ወንድም ወንድሙን አይጠላም፡፡ ሀሳቡን ስለ ጠላ ወንድሙን አያሳድም፡፡ የዶክተር ነጋሶ ከፊት መምጣት ምስጢሩ ይሄ ይመስለኛል፡፡ ያም ሆኖ በጥላቻ ፖለቲካ መጠጥ የሰከርን ስለሆነ በሆነው ነገር ደንግጠናል፡፡ ተገርመን አላበቃንም፤ አሰላስለን አልጨረስንም፡፡

ዶክተሩ በምን አግባብ ዳግም በኦሮሞ ህዝብ ጉዳይ እንደ አንድ ኦሮሞ በጉባኤ እንግዳ ሆነው ይታደማሉ ብለን እናስብ ነበር፡፡ አዲስ ትውልድ መጣና አደረገው፡፡ በዶክተሩ ቋንቋ ስንጠቀም፤ መንግስቱ ሃይለማርያምን የማይመስል አዲስ ትውልድ፡፡ ይሄ ሌሎቹም ጋር ቢለመድ መልካም ነበር፡፡ ግን ውሃ መውቀጥ ስለሆነ አልናፍቀውም፡፡ ኦሮሚያ ይቀጥል ዘንድ ግን እመኛለሁ፡፡

READ  ኢትዮጵያ የሰላም አስከባሪ ኃይል አሰማራች

ኢትዮጵያ ዲሞክራሲን ብዙ ዓመታት ቀድማ የጀመረች ሀገር ናት ብለን ስንሟገት ማስረጃችን ገዳ ነው፡፡ ሀሳብ እንጂ ሰው እንደማይገፋ ማሳያ የሆነው ይህ ባህል የገዳ ስርዓት እሴት የፈጠረው ነው፡፡ እናም ደስ ያሰኛል፡፡

ኦህዴድ ቀጥሎ ስለ ዶክተሩ ህልውና ያስብበት፡፡ ተገፍተዋል፡፡ እንደ አንድ ተራ ሀገር ዘራፊ ካድሬ እንኳን የሚታዩ አይደሉም፡፡ ርዕሰ ብሔሩ በብዙ ችግሮች ውስጥ ናቸው፡፡

ትናንትናቸውን ማሰብ ባይቻል እንኳን ጀርመንን ከመሰለች ሀገር ከሞቀ ህይወት የሰው ሀገር ሰው ጭምር ይዘው ሀገር አለኝ ብለው የመጡት የኦሮሞን ህዝብ ለማገልገል እንጂ የጀመሩት ትምህርት አላልቅ ብሏቸው አሊያም፤ ከዚች ሀገር ስራ ፍለጋ አይደለምና፤ አርቀን በማሰብ ትውልድ የሚኮራበት ስራ እንስራ፡፡ DireTube

Continue Reading

Trending

news.et Mobile App!

It's Faster!

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close