Connect with us

Art and Culture

ዘመን መለወጫ መስከረም ወር የሆነበት ምክንያት

Published

on

የኢትዮጵያ የወራት ሁሉ መጀመሪያ መስከረም ነው፡፡ ይህ ወር ዘመን መለወጫ፣ ዕንቁጣጣሽ፣ ቅዱስ ዮሐንስ እየተባለ ይጠራል፡፡

ዘመን መለወጫ
ዘመን መለወጫ መስከረም ወር የሆነበት ምክንያት “ብርሃናት /ፀሐይ፣ ጨረቃ፣ ከዋክብት/ የዓመት ዑደታቸውን በጳጉሜ ወር ጨርሰው በመስከረም ወር ስለሚጀምሩ ነው፡፡ ሌሊቱ ከቀኑ ጋር ይተካከላል፡፡

ዓመቱን ጠንቅቀው ቢቆጥሩ 364 ቀናት ይሆናል፡፡ “ሌሊቱም ከቀኑ ጋራ ይተካከላል፡፡ ዓመቱም ጠንቅቆ ቢቆጥሩት ሦስት መቶ ስልሳ አራት ቀን ይሆናል፡፡ /ሄኖክ.26፥44/ “ዘመናችንን እንደ ቀድሞ አድሱ” /ሰ.ኤር.5፥21/ እንዲል፡፡

በዘመነ ኖኅ ዓለምን ንፍር ውኃ አጥለቅልቆት ከቆየ በኋላ ዳግመኛ ውኃው የጎደለበት በመሆኑ /ኩፋሌ 7፥1/ “በመጀመሪያው ወር መባቻም ምድር ታየች” እንዲል፡፡

ዕንቁጣጣሽ
1. “ዕንቁ – ዕፅ አመጣሽ” ብሎ የአበባውን መፈንዳት ያመለክታል፡፡

2. ኖኅ ለሦስቱ ልጆቹ አህጉራትን በእጣ ሲያካፍላቸው አፍሪካ ለካም ደረሰችው፡፡ በአፍሪካ ምድርም ሲገባ በመጀመሪያ ያረፈው በኢትዮጵያ ነበር፡፡ ሀገሪቱም በአደይ አበባ አሸብርቃ ነበር፡፡ ወሩ ወርኀ መስከረም በመሆኑ ደስ ብሎት ዕንቁ ዕጣ ወጣሽልኝ ይህችን ወቅት እንቁጣጣሽ ብሏታል፡፡

3. /1ነገ.10፥1-10/ ኢትዮጵያዊቷ ንግሥት ሣባ /አዜብ የንጉሡን ጥበብ ከመስማት ማየትን መርጣ ወደ ንጉሥ ሰሎሞን ከብዙ ሠራዊቶቿ ጋር የእጅ መንሻ በመያዝ ሄደች፡፡ ንጉሡም በደስታ ተቀብሎ እርሱም “እንቁ ለጣትሽ ጌጥ ይሁንሽ” በማለት አራት አይነት ቀለም የሚታይበት በቀንና በሌሊት የምታበራ ቀለበት ሰጥቷታል፡፡ ወሩም ወርኀ መስከረም ነበር፡፡ ከዚህ በመነሣት እንቁጣጣሽ የሚለው ስያሜ ወጥቷል

 

ቅዱስ ዮሐንስ
ዮሐንስ የስሙ ትርጉም «ጸጋ እግዚአብሔር» ማለት ነው፡፡ ዓውደ ዓመት በግእዝ ሲሆን በአማርኛ የዘመን መለወጫ/ ቅዱስ ዮሐንስ፣ ዕንቁጣጣሽ እየተባለም ይጠራል፡፡

READ  የኢትዮጵያ አየር መንገድ አራት ቦይንግ 777 የጭነት አውሮፕላኖችን ሊገዛ ነው

የመጥምቁ ዮሐንስ ተግባር ለዘመነ ወንጌል በር ወይም መነሻ ሆኖ መገኘቱን በመረዳት የቤተክርስቲያን አበው የበዓላቱን ድንጋጌ በወሰኑበት ጊዜ የመጥምቁ ዮሐንስ መታሰቢያ በዓል የኢትዮጵያ ርዕሰ ዓውደ ዓመት በሚሆን መስከረም ፩ ቀን እንዲከበር በየዓመቱ የዘመኑ መጀመሪያ በእርሱ ስም እንዲጠራ አባቶች ደንግገዋል፡፡ / ድርሳነ ዘቅዱስ ዮሐንስ አፈወርቅ ገጽ 1ጠ 3/ ይህንንም በዓል አባቶቻችን በርእሰ ዓውደ ዓመት ማክበር እንደሚገባ አስበው ያደረጉት ነው፡፡

መጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ በሰማዕትነት ያረፈበት ቀን ሆኖ አይደለም፡፡ ለአዲሱ ዓመት መጀመሪያ ወይም ርእሰ ዓውደ ዓመት «ቅዱስ ዮሐንስ» ይባላል፡፡

መጽሐፈ ስንክሳር የዓመቱን መጀመሪያ /መስከረምን/ ሲያትት «ይህ የመስከረም ወር የተባረከ ነው እርሱም የግብጽና የኢትዮጵያ ዓመቶች መጀመሪያ ነው በማለት ያስረዳል፡፡ የዚህ ወር ቀኑና ሌሊቱ እኩል ፲፪ ሰዓት ነው፡፡ ከዚህ በኋላ ከመስከረም አንድ ቀን ጀምሮ ቀኑ እየጎደለ ይሔዳል፡፡ DIRETUBE

Continue Reading

Art and Culture

ወደ ዳንጉር ተራራ፤ ከማንቡክ እስከ ጉብላክ

Published

on

ወደ ዳንጉር ተራራ፤ ከማንቡክ እስከ ጉብላክ

ወደ ዳንጉር ተራራ፤ ከማንቡክ እስከ ጉብላክ | ተጓዡ ጋዜጠኛ ሄኖክ ስዩም ወደ ዳንጉር ተራራ ይዞን ሊወጣ መተከል ዞን ገብቷል፡፡ በማንቡክ የነበረውን ቆይታ የጉብላክ ከተማን ድባብ እየተረከ ዳገቱን ይዞን ይወጣል፡፡ ስውሩ የተፈጥሮ መስህብ እስከ ዛሬስ የት ነበር? ብሎ ይጠይቃል፡፡ ቋንቋ አብሮ ለመኖር እንቅፋት የማይሆንበትን አኗኗርን እንዲህ ያስጎበኘናል፡፡ | ሄኖክ ስዩም በድሬ ቲዩብ

ማንቦጓ የሚለው ቃል የመጣው ከጉምዝኛ ነው፡፡ መዋቢያ ማለት ነው ትርጉሙ፡፡ ማንቦጓ የሚለው ቃል ደግሞ ማንቡክን ወለደ፡፡ እኔ ማንቡክ ነኝ፡፡

በአሶሳ በኩል ነው የመጣሁት 379 ኪሎ ሜትሮችን ተጉዤ እዚህ ደርሻለሁ፡፡ ያለሁባት ከተማ ስያሜዋን ያገኘችው ከማንቡክ ወንዝ ነው፡፡

የጉምዝ ሴቶች ወደ ወንዙ እየወረዱ ከሚዋቡበት፤ እናም ወንዙን ማንቦጓ ሲሉ መዋቢያ አሉት፡፡ ማንቡክ ከዚህ ቃል ተገኘ፡፡

ዳንጉር ነኝ፡፡ መተከል ገብቻለሁ፡፡ እዚህ ብዙ ተሸሽጎ የኖረ መስህብ አለ፡፡ እዚህ ምንም ያልተነገረለት ተአምር ተቆጥሮ አያልቅም፡፡ የጠንካራ ገበሬዎች ከተማ በጠዋት ትነቃለች፡፡ ሲያቅላላ የታረደው በሬ ጸሐይ ስትወጣ ትዝታውም አይተርፍ፡፡ እንዲህ ናቸው ስጋ ቤቶቿ፤ ብዙው ሱቅ ከግብርና የተቆራኘ ነው፡፡ ብዙ ሰው የሚያወጋችሁ ምድር ምን ያህል ፍሬ እንደሰጠችው ነው፡፡ ብዙ ቋንቋ የሚሰማባት ከተማ ናት፡፡

የሰው ልጆች ከተማ፤ 838700 ሄክታር ቆዳ ስፋት ካለው ዳንጉር ወረዳ ብዙው ቆላማ ነው፡፡ ሦስት እጁ ቆላማ በሆነበት ምድር ደግሞ ሃያ በመቶ የሚሆን አስደናቂ ደጋ ምድር አለ፡፡ ማንቡክ ግን ሞቃታማ ናት፡፡

በ1962 ዓ.ም. ነበር ከተማ ሆና የተቆረቆረችው፡፡ ከከተማዋ ታሪክ ጋር ባለውለታ ሆነው ፊታውራሪ ኢያሱ ዘለቀ እና አቶ ተፈራ ሆሬ ስማቸው ጎልቶ ይነሳል፡፡ ማንቡክን በጠዋት ለቅቄ መንገድ ጀመርኩ፡፡ ቀጥዬ የምንደረደርባት ከተማ ጉብላክ ነች፡፡

READ  ፓርቲዎች አንገብጋቢና አወዛጋቢ አጀንዳዎችን ለድርድር አቀረቡ

ጉብላክ ከማንቡክ በበለጠ ለግብርና ሕይወት ትቀርባለች፡፡ ሁለ ተገሯ ከምድር ፍሬ ጋር የተገናኘ ነው፡፡ እዚህም እዚያም ሰሊጥ በቆሎ ማሽላ ነው ጨዋታው፡፡ ትራክተሮች ማየት ብርቅ አይደለም፡፡ የማሳ ላይ ውሎ አላደርስ ብሏቸው የነተበ ልብሳቸውን አላወልቅ ያሉ ብርቱዎች ወዛም ያደረጓት ከተማ ናት፡፡

ጉብላክ ሰባ በመቶ ምድሩ ሜዳማ ለሆነው ዳንጉር አንድ ማሳያ ናት፡፡ ሩቅ ድረስ በተዘረጉ የእርሻ ማሳዎች ተከባለች፡፡ ከጉብላክ እስከ ድባጉያ እጓዛለሁ፡፡ ከዚያ በኋላ ግን በእግር ነው፡፡

ለብዙ ሰዓታት በእግር መጓዝ፤ ወደ ዳንጉር ተራራ አናት መውጣት፤ ከዳንጉር አናት ሆኖ ትይዩውን በላያን ማየት፤ እድሜ ጠገቡን ገዳም መጎብኘት፤ የደገኛውን ምድር እስክጠግበው መቆየት፡፡ ወደዚያው ለመሄድ መንገድ ላይ ነኝ፡፡ DireTube

Continue Reading

Art and Culture

“ህዳር ሲታጣን” በዚህ ዘመን….

Published

on

“ህዳር ሲታጣን” በዚህ ዘመን….

ከ100 ዓመታት በፊት በአገራችን በህዳር ወር ተከስቶ የበረው የኢንፍሉዌንዛ በሽታ ስፍር ቁጥር የሌለው የሰው ህይወት እንዳጠፋ የታሪክ መዛግብት ያስረዳሉ።

በዘመኑ የነበሩት ነግስታት የበሽታውን ስያሜ “የህዳር በሽታ” ብለው በሽታው በቀላሉ ሊስፋፋ የሚችለው ደግሞ ከጽዳት ጉድለት መሆኑን ለህዝብ በማስገንዘብ ነዋሪዎች የመንደራቸውን ቆሻሻ እያሰባሰቡ በማቃጠል በሽታውን ለመከላከል እንዲዘምት በአዋጅ አዘዙ።

ይህ የቆሻሻ ማቃጠልና በጭስ የማጠኑ ልምድ በጊዜው የነበረውን በሽታ በማጥፋት ከፍተኛ ሚና የተጫወተ ቢሆንም አሁን የምናቃጥላቸው ፌስታልና የተለያዩ ኬሚካል ያላቸው ቁሶች የከባቢ ሙቀት መጨመርን የሚያባብስ መሆኑን የዘርፉ ባለሙያዎች ይገልጻሉ፡፡

በዘንድሮው ህዳር 12 ማለዳም አዲስ አበባ በግራጫማ ጭስ ታፍና ተስተውላለች፡፡

በጉዳዩ ላይ ያለዎት ሀሳብ አስተያየት ያካፍሉን!!  ebc

READ  የባቡር መስመሮችን የመገንባት እና የማስተዳደር ስራ ለግል ኩባንያዎች ሊሰጥ ነው
Continue Reading

Art and Culture

የዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ከፊት መምጣት

Published

on

የዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ከፊት መምጣት

የዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ ከፊት መምጣት፤ የኦቦ ለማ መገርሳ ካቢኔ ሩቅ አሳቢነት እና የኦሮሞ ባህል ጥላቻን የመጥላት እሴት | ከስናፍቅሽ አዲስ በድሬቲዩብ

ዶክተር ነጋሶ ጊዳዳ የኦዳ ትራንስፖርት የብስራት ጉባኤ ላይ ከፊት ታይተዋል፡፡ ጎናቸው ያሉት ያሳደጓቸው የፖለቲካ ልጆች ናቸው፡፡ በርሃ ሳሉ አይተዋወቁም፡፡ የበርሃ ጓዱን ለእግዜሃር ሰላምታ ዓይኑን አያሳየኝ በሚል የፖለቲካ ሜዳ ሌላ ዓይነት ጨዋታ ማየታችን አጃኢብ አስብሎን ከርሟል፡፡

እውነቱ ግን ኦሮሚያን የሚመሯት የኦሮሞ ልጆች መሆናቸው ነው፡፡ አንድ መሪ የሚመራው ሕዝብ አብራክ ክፋይ ሲሆን ባህሉን ያከብራል፡፡ እንደ ባህሉ ይኖራል፡፡ ከሀገር ወግ አያፈነግጥም፡፡

እኔ በኦዳ ትራንስፖርት ጉባኤ ላይ ነጋሶን ከነ ለማ ጋር አብሬ ሳያቸው የገባኝ የገዳ ሥርዓት እሴት ምን ያህል ታላቅ መሆኑን ነው፡፡ በሀሳብ ልትለያይ ትችላለህ ግን ጠላት አይደለህም፡፡

ኦሮሚያን በመምራት በኩል የኦሮሞን ባህል አውቆ እንደ ኦሮሞ በመምራት ረገድ የተሳካላቸው መሪ አባዱላ ነበሩ፡፡ ግን እሳቸው በዚያን ወቅት ብቻቸውን ናቸው፡፡ ዛሬ ድፍን ካቢኔው ሊባል በሚችል መልኩ የአባቶቹን ወግ ጠንቅቆ ያውቃል፡፡ የአባቶቹ ወግ ደግሞ ጥላቻን ይጠላል፡፡

እናም እንደ ገዳ ባህል ወንድም ወንድሙን አይጠላም፡፡ ሀሳቡን ስለ ጠላ ወንድሙን አያሳድም፡፡ የዶክተር ነጋሶ ከፊት መምጣት ምስጢሩ ይሄ ይመስለኛል፡፡ ያም ሆኖ በጥላቻ ፖለቲካ መጠጥ የሰከርን ስለሆነ በሆነው ነገር ደንግጠናል፡፡ ተገርመን አላበቃንም፤ አሰላስለን አልጨረስንም፡፡

ዶክተሩ በምን አግባብ ዳግም በኦሮሞ ህዝብ ጉዳይ እንደ አንድ ኦሮሞ በጉባኤ እንግዳ ሆነው ይታደማሉ ብለን እናስብ ነበር፡፡ አዲስ ትውልድ መጣና አደረገው፡፡ በዶክተሩ ቋንቋ ስንጠቀም፤ መንግስቱ ሃይለማርያምን የማይመስል አዲስ ትውልድ፡፡ ይሄ ሌሎቹም ጋር ቢለመድ መልካም ነበር፡፡ ግን ውሃ መውቀጥ ስለሆነ አልናፍቀውም፡፡ ኦሮሚያ ይቀጥል ዘንድ ግን እመኛለሁ፡፡

READ  የተመስገን ደሣለኝ ቤተሰቦች እሥር ቤት እንዳጡት ይናገራሉ

ኢትዮጵያ ዲሞክራሲን ብዙ ዓመታት ቀድማ የጀመረች ሀገር ናት ብለን ስንሟገት ማስረጃችን ገዳ ነው፡፡ ሀሳብ እንጂ ሰው እንደማይገፋ ማሳያ የሆነው ይህ ባህል የገዳ ስርዓት እሴት የፈጠረው ነው፡፡ እናም ደስ ያሰኛል፡፡

ኦህዴድ ቀጥሎ ስለ ዶክተሩ ህልውና ያስብበት፡፡ ተገፍተዋል፡፡ እንደ አንድ ተራ ሀገር ዘራፊ ካድሬ እንኳን የሚታዩ አይደሉም፡፡ ርዕሰ ብሔሩ በብዙ ችግሮች ውስጥ ናቸው፡፡

ትናንትናቸውን ማሰብ ባይቻል እንኳን ጀርመንን ከመሰለች ሀገር ከሞቀ ህይወት የሰው ሀገር ሰው ጭምር ይዘው ሀገር አለኝ ብለው የመጡት የኦሮሞን ህዝብ ለማገልገል እንጂ የጀመሩት ትምህርት አላልቅ ብሏቸው አሊያም፤ ከዚች ሀገር ስራ ፍለጋ አይደለምና፤ አርቀን በማሰብ ትውልድ የሚኮራበት ስራ እንስራ፡፡ DireTube

Continue Reading

Trending

news.et Mobile App!

It's Faster!

By continuing to use the site, you agree to the use of cookies. more information

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close